Eenzaamheid

Iemand is eenzaam als hij/zij onvoldoende (kwaliteit van) sociale relaties ervaart. Eenzaamheid is dus een persoonlijke ervaring. Het is moeilijk van buitenaf waar te nemen.

Er zijn twee soorten eenzaamheid: emotionele en sociale eenzaamheid. Als iemand een intieme relatie mist, een emotioneel hechte band met een partner of vriend(in), dan is er sprake van emotionele eenzaamheid. Van sociale eenzaamheid is sprake als iemand betekenisvolle relaties mist met een bredere groep mensen, zoals kennissen, collega’s, buurtgenoten of mensen met dezelfde belangstelling. Een intieme partnerrelatie kan sociale eenzaamheid niet opheffen.

De kijk op de samenleving en de rol van de overheid en burgers is aan het veranderen. De rol van de overheid in ondersteuning en zorg wordt kleiner, en burgers gaan meer voor zichzelf en voor elkaar zorgen. Voor sommige mensen is het moeilijker om te participeren dan voor anderen. Van sociale uitsluiting is sprake als mensen niet volledig deel kunnen nemen aan het maatschappelijk leven.

Vroegsignalering van eenzaamheid is belangrijk voor preventieve hulp. Dit vraagt een goede afstemming tussen de eerstelijn en het sociaal domein. Van belang is dat huisartsen inzicht hebben in het aanbod van hulp en ondersteuning van de gemeente en andersom dat de gemeente inzicht heeft in de aansluiting tussen zorg en maatschappelijke ondersteuning.

Eenzaamheid hangt samen met een minder goede gezondheid. Enerzijds kunnen lichamelijke beperkingen eenzaamheid bevorderen. Andersom kan eenzaamheid leiden tot depressies, coronaire hartziekten en mogelijk de ziekte van Alzheimer. Uit onderzoek onder 55-85 jarigen blijkt de sterftekans toe te nemen wanneer sprake is van eenzaamheid. Hierbij is gecorrigeerd voor overige risicofactoren zoals leeftijd en het hebben van een chronische aandoening.

Ook sociale uitsluiting heeft een wisselwerking met gezondheid. Een slechte gezondheid kan leiden tot sociale uitsluiting, omdat gezondheidsproblemen er soms voor zorgen dat het lastiger is deel te nemen aan de maatschappij. Maar andersom kan sociale uitsluiting en de problemen die daaraan ten grondslag liggen, ook zorgen voor een slechtere gezondheid. De ervaring van ongelijkheid en uitsluiting en de stress die daarmee gepaard gaat, hebben een negatieve invloed op de gezondheid.

Eenzaamheid in de gemeente Montferland

In 2016 is 39% van de 65-plussers in de gemeente Montferland eenzaam: 34% is matig eenzaam, 3% is ernstig eenzaam en 2% is zeer ernstig eenzaam. Sociale eenzaamheid komt het meest voor (37%); bij een kleiner deel is (ook) sprake van emotionele eenzaamheid (28%).

Eén op de negen 65-plussers is (enigszins tot sterk) sociaal uitgesloten.

Het aandeel 65-plussers dat sociaal is uitgesloten, is groter in de gemeente Montferland dan in de Achterhoek en Noord- en Oost-Gelderland. Het aandeel (zeer) ernstig eenzame ouderen is echter kleiner dan in Noord- en Oost-Gelderland.

Eenzaamheid en sociale uitsluiting bij 65-plussers, 2016
  Gemeente Montferland Achterhoek Noord- en Oost-Gelderland
Is eenzaam 39% 41% 42%
   Is matig eenzaam 34% 34% 35%
   Is (zeer) ernstig eenzaam 5% 7% 8%
Is sociaal eenzaam 37% 41% 42%
Is emotioneel eenzaam 28% 28% 29%
Is sociaal uitgesloten 11% 8% 8%
Als er een significant verschil (p<0,05) ten opzichte van de gemeente is, dan is dat vet weergegeven.

Meer gegevens over eenzaamheid en sociale uitsluiting in de gemeente en de regio staan onderaan deze pagina bij 'Zie ook', Cijfers volwassenen en ouderen 2016.

Verschillen tussen doelgroepen in de Achterhoek

O Eenzaamheid AH

Er zijn geen verschillen tussen mannen en vrouwen wat betreft eenzaamheid en sociale uitsluiting.

75-plussers zijn vaker eenzaam dan 65-74-jarigen.

Naarmate het opleidingsniveau hoger is, voelen minder mensen zich eenzaam en zijn minder mensen sociaal uitgesloten.

Alleenwonende 65-plussers zijn veel vaker eenzaam en sociaal uitgesloten dan 65-plussers die niet alleen wonen.

 

Eenzaamheid en sociale uitsluiting in Noord- en Oost-Gelderland

Het aandeel eenzame 65-plussers varieert van 34% in de gemeente Heerde tot 48% in de gemeente Apeldoorn. De gemeente Montferland (39%) behoort tot de gemeenten die gemiddeld scoren.

Het aandeel 65-plussers dat sociaal is uitgesloten varieert van 5% in de gemeente Voorst tot 11% in de gemeente Montferland. De gemeente Montferland (11%) scoort van alle gemeenten in Noord- en Oost-Gelderland het minst gunstig.

 

O sociaal uitgeslotenO eenzaamheid

Bronnen

  • Van Bergen A, van Loon A, Ballering C, Carlier B, Aangeenbrug M
  • Sociaal uitgesloten in de grote stad
  • Gemeente Utrecht Volksgezondheid: Utrecht, 2014
  • GGD Noord- en Oost-Gelderland
  • Monitor volwassenen en ouderen 2016