Sociaaleconomische status

De sociaaleconomische status (SES) staat voor de positie van mensen op de maatschappelijke ladder. Die positie ontstaat uit een combinatie van (1) materiële omstandigheden, (2) vaardigheden, capaciteiten en kennis en (3) het sociale netwerk en de status en macht van mensen in dat netwerk. SES kan niet op een directe manier gemeten worden. Wel kan SES bij benadering gemeten worden met de indicatoren inkomen, opleidingsniveau en beroepsstatus. Elke indicator heeft zijn voor- en nadelen. Afhankelijk van het onderzoek en de doelgroep worden één of meerdere indicatoren gekozen, die als maat voor SES worden gebruikt.

Er bestaan in Nederland aanzienlijke verschillen in gezondheid tussen mensen met een hoge en mensen met een lage SES. Hoogopgeleiden leven gemiddeld ruim zes jaar langer dan laagopgeleiden. De periode dat hoogopgeleiden hun gezondheid als goed ervaren is zelfs bijna 19 jaar langer dan bij laagopgeleiden.

De minder goede gezondheid van mensen met een lage SES wordt deels veroorzaakt door hun leefstijl en leefomgeving. Ze roken bijvoorbeeld vaker; eten minder vaak groente en fruit; bewegen minder; en wonen vaker in een buurt met weinig groenvoorzieningen en minder veilig verkeer. Een slechtere gezondheid kan echter ook de oorzaak zijn van een lagere SES, bijvoorbeeld doordat deze het volgen van een opleiding of deelname aan het arbeidsproces in de weg staat.

Sociaaleconomische status in de gemeente Oude IJsselstreek

Het gemiddeld besteedbaar inkomen is in de gemeente Oude IJsselstreek €32.800 euro per jaar per huishouden. Dit is vergelijkbaar met het gemiddelde in de Achterhoek, maar ligt lager dan gemiddeld in Noord- en Oost-Gelderland en Nederland.

In de gemeente Oude IJsselstreek heeft 8% van de particuliere huishoudens een laag inkomen. Dit komt overeen met de percentages in de Achterhoek en Noord- en Oost-Gelderland. Het ligt iets lager dan gemiddeld in Nederland. In de gemeente Oude IJsselstreek woont 10% van de minderjarige kinderen in een huishouden met een laag inkomen. Dit is iets hoger dan gemiddeld in de Achterhoek en Noord- en Oost-Gelderland, maar lager dan gemiddeld in Nederland.

Het percentage volwassenen dat aangeeft moeite te hebben met rondkomen is in de gemeente Oude IJsselstreek 21%. Dit komt overeen met het percentage volwassenen dat aangeeft moeite te hebben met rondkomen in de Achterhoek, Noord- en Oost-Gelderland en Nederland.

In de gemeente Oude IJsselstreek heeft 46% van de volwassenen van 19 jaar en ouder een laag opleidingsniveau. Dit komt overeen met het percentage volwassenen met een laag opleidingsniveau in de Achterhoek, maar het is hoger dan gemiddeld in Noord- en Oost-Gelderland en Nederland.

 
  Oude IJsselstreek Achterhoek Noord- en Oost-Gelderland Nederland
gemiddeld besteedbaar inkomen per particulier huishouden1 €32.800 €34.000 €35.000 €34.800
percentage volwassenen van 19 jaar en ouder dat moeite heeft met rondkomen2 21% 19% 19% 19%
percentage particuliere huishoudens met laag inkomen3 8% 8% 8% 10%
percentage minderjarige kinderen dat woont in particulier huishouden met laag inkomen3 10% 9% 9% 12%
percentage laag opgeleide volwassenen van 19 jaar en ouder2 46% 44% 41% 41%
1 Bron: CBS, 2014
2 Bron: Monitor Volwassenen en Ouderen, 2012
3 Bron: CBS, 2013
Als er een significant verschil (p<0,05) ten opzichte van de gemeente is, dan is dat vet weergegeven.

Trends

Landelijk is het percentage huishoudens met een laag inkomen tussen 2009 en 2013 gestegen. Ook het percentage minderjarige kinderen dat woont in een huishouden met een laag inkomen, is in die periode gestegen.

In de gemeente Oude IJsselstreek is het percentage huishoudens met een laag inkomen en het percentage minderjarige kinderen dat in een dergelijk huishouden woont, sinds 2010 gestegen. Dit komt overeen met de Achterhoek.

Het percentage volwassenen van 19 tot 65 jaar dat aangeeft moeite te hebben met rondkomen, is tussen 2008 en 2012 gelijk gebleven in de gemeente Oude IJsselstreek en in de Achterhoek.

Het percentage volwassenen met een laag opleidingsniveau is tussen 2008 en 2012 gelijk gebleven in de gemeente Oude IJsselstreek en in de Achterhoek.

B huishoudens met laag inkomen Oude IJsselstreekB opleidingsniveau en rondkomen Oude IJsselstreek

Verschillen tussen doelgroepen in de Achterhoek

B opleidingsniveau en rondkomen AHVrouwen zijn vaker laag opgeleid dan mannen.

Naarmate de leeftijd toeneemt, neemt het percentage volwassenen met een laag opleidingsniveau toe. Verder geven de 35- tot 50-jarigen vaker dan gemiddeld aan moeite te hebben met rondkomen, terwijl de 65- tot 75-jarigen en 75-plussers minder vaak dan gemiddeld aangeven moeite te hebben met rondkomen.

Naarmate het opleidingsniveau toeneemt, geven minder volwassenen aan moeite te hebben met rondkomen.

Alleenstaanden zijn vaker laag opgeleid dan samenwonenden en geven ook vaker aan moeite te hebben met rondkomen dan samenwonenden.

Autochtonen zijn minder vaak laag opgeleid dan allochtonen. Met name niet-westerse zijn vaker laag opgeleid. Ook geven autochtonen minder vaak aan moeite te hebben met rondkomen dan allochtonen, waarbij met name niet-westerse allochtonen vaker moeite hebben met rondkomen.

Sociaaleconomische status in Noord- en Oost-Gelderland

Het aandeel laag opgeleiden varieert van 33% in de gemeente Zutphen tot 52% in de gemeente Oldebroek. De gemeente Oude IJsselstreek (46%) valt in de groep gemeenten met relatief veel laagopgeleiden.

Het aandeel kinderen die wonen in een huishouden met een laag inkomen varieert van 6% in de gemeente Oost Gelre tot 13% in de gemeente Zutphen. De gemeente Oude IJsselstreek (10%) valt in de groep gemeenten waar relatief veel kinderen wonen in een huishouden met een laag inkomen.

B Percentage kinderen die wonen in een huishouden met een laag inkomenB Percentage volwassenen van 19 jaar en ouder met een laag opleidingsniveau

Bronnen