Mantelzorg

Mantelzorg is zorg die gegeven wordt aan een bekende uit de eigen omgeving, zoals partner, ouders, kind, buren of vrienden, als deze persoon voor langere tijd ziek, hulpbehoevend of gehandicapt is. Mantelzorg wordt niet betaald. Mantelzorgers geven deze zorg, omdat zij een persoonlijke band hebben met degene voor wie zij zorgen. In tegenstelling tot vrijwilligerswerk is mantelzorg vaak geen bewuste keus. Mantelzorg overkomt je. Door veranderingen in de wet zal er de komende tijd een groter beroep worden gedaan op mantelzorgers en vrijwilligers. Bovendien neemt het aantal ouderen zowel absoluut als relatief toe, wat de vraag naar mantelzorgers verder doet toenemen. Het is daarom belangrijk dat mantelzorgers voldoende ondersteuning kunnen ontvangen. Zo kan de gemeente lotgenotencontact, belangenbehartiging en respijtzorg faciliteren.

In het najaar van 2016 zijn nieuwe cijfers over dit onderwerp verzameld. Deze vindt u achter het tabblad Cijfers, in de tabel onder ‘Monitor Volwassenen en ouderen 2016’. Onderstaande tekst wordt nog geactualiseerd.

Mantelzorg in de gemeente Winterswijk

In 2012 is 10% van de volwassenen van 19-65 jaar in de gemeente Winterswijk mantelzorger volgens de definitie dat er langer dan drie maanden of meer dan acht uur in de week mantelzorg verleend wordt. Door 4% van de 19-65 jarigen in de gemeente Winterswijk wordt mantelzorg ontvangen. Dit percentage is beduidend lager dan het percentage dat mantelzorg geeft, omdat relatief weinig personen in de leeftijd van 19-65 jaar hulpbehoevend zijn. Van degenen die mantelzorg verlenen, voelt 8% zich tamelijk zwaar tot overbelast. Dit is 1% van alle 19-65 jarigen in de gemeente Winterswijk of circa 140 inwoners van 19-65 jaar.  

Het percentage volwassenen dat mantelzorg geeft, is in de gemeente Winterswijk even hoog als in de Achterhoek, Noord- en Oost-Gelderland en Nederland. Het percentage dat mantelzorg ontvangt, is in de gemeente Winterswijk ook gelijk aan dat in de Achterhoek en Noord- en Oost-Gelderland. Ook het percentage volwassenen dat (over)belast is door het geven van mantelzorg is in de gemeente Winterswijk ongeveer gelijk aan het gemiddelde in de referentiegebieden.

Mantelzorg bij 19-65 jarigen, 2012
  Gemeente Winterswijk Achterhoek Noord- en Oost-Gelderland Nederland
Mantelzorger1 10% 11% 11% 12%
Mantelzorgontvanger 4% 3% 3% -
Tamelijk zwaar tot overbelast door mantelzorg geven 1% 1% 2% 2%
1 Langer dan drie maanden of meer dan acht uur per week.
- Geen gegevens beschikbaar.
Als er een significant verschil (p<0,05) ten opzichte van de gemeente is, dan is dat vet weergegeven.

Trends

Het percentage volwassenen dat in het voorgaande jaar in de gemeente Winterswijk mantelzorg heeft gegeven, is in 2012 even hoog als in 2008. In de Achterhoek en Noord- en Oost-Gelderland zijn er ook  geen verschillen ten opzichte van 2008.

Het percentage volwassenen dat mantelzorg ontvangt, is in Winterswijk in 2012 ook ongeveer gelijk gebleven ten opzichte van 2008. In de Achterhoek en Noord- en Oost-Gelderland is het iets toegenomen.

Verschillen tussen doelgroepen in de Achterhoek

V mantelzorg AHRuim twee keer zoveel vrouwen als mannen verlenen mantelzorg. Mogelijk hangt dit samen met het feit dat vrouwen een groter sociaal netwerk hebben dan mannen waardoor de kans dat er een hulpbehoevende in het netwerk voorkomt groter is.

Het grootste aandeel mantelzorgers bevindt zich in de leeftijdsgroep 50-64 jarigen en het kleinste aandeel in de leeftijdsgroep 19-34 jarigen. Mantelzorg wordt vaak gegeven door (schoon)kinderen. Volwassenen in de leeftijdscategorie van 50-64 jaar hebben relatief vaak oudere ouders die hulpbehoevend zijn.

Van degenen die alleen wonen, geeft een kleiner percentage mantelzorg dan van degenen die met minimaal één persoon samen wonen. Mogelijk hebben alleenstaanden minder kans dat een beroep op hen wordt gedaan als mantelzorger (ze hebben geen huisgenoot die zorg nodig heeft en maar één paar ouders). 

Het percentage autochtonen dat mantelzorg verleent, is vier keer zo groot als het percentage niet-westerse allochtonen dat mantelzorg verleent. Dit heeft te maken met het feit dat van relatief weinig niet-westerse allochtonen de ouders in Nederland wonen. Ook kan onbekendheid met het begrip mantelzorg hiermee te maken hebben.

Mantelzorg geven in Noord- en Oost-Gelderland

Aandeel 19-65 jarigen dat mantelzorg verleent, 2012Het aandeel 19-65 jarigen dat mantelzorg geeft, varieert van 8% in de gemeente Apeldoorn tot 16% in de gemeente Hattem. De gemeente Winterswijk behoort tot de gemeenten die onder het gemiddelde scoren.

Bronnen

  • Sadiraj K, Timmermans J, Ras M, de Boer A
  • De toekomst van de mantelzorg.
  • Den Haag, Sociaal en Cultureel Planbureau, 2009.
  • Oudijk D, Boer A de, Woittiez I, Timmermans J, de Klerk M
  • Mantelzorg uit de doeken.
  • Den Haag: MEZZO, 2010.
  • Post N, Boer AH de, Klerk MMY de
  • Mantelzorg: Wat is de relatie met volksgezondheid?
  • 25 september 2013.
  • GGD Noord- en Oost-Gelderland, Monitor volwassenen en ouderen 2012.

Mantelzorg in de gemeente Winterswijk

In 2010 is een van de tien 65-plussers in de gemeente Winterswijk mantelzorger. Door 15% van de 65-plussers wordt mantelzorg ontvangen. Eén op de 15 mantelzorgers voelt zich tamelijk zwaar belast tot overbelast. Dit is 1% van alle 65-plussers in de gemeente Winterswijk (circa 50 inwoners van 65 jaar en ouder).

Het percentage 65-plussers dat mantelzorg geeft in de gemeente Winterswijk komt overeen met het gemiddelde in de Achterhoek en Noord- en Oost-Gelderland. Dit geldt ook voor het percentage dat mantelzorg ontvangt en tamelijk zwaar belast tot overbelast is door het geven van mantelzorg.

Mantelzorg 65-plussers, 2010
  Gemeente Winterswijk Achterhoek Noord- en Oost-Gelderland2
Mantelzorger1 10% 12% 12%
Mantelzorgontvanger1 15% 15% 15%
Tamelijk zwaar tot overbelast door mantelzorg geven 1% 2% 2%
1Op het moment van invullen van de vragenlijst.
2 De gegevens van 2010 zijn op basis van de huidige gemeenten in de GGD-regio, exclusief de gemeenten Heerde en Hattem; inclusief de gemeente Deventer.
Als er een significant verschil (p<0,05) ten opzichte van de gemeente is, dan is dat vet weergegeven.


Mantelzorgactiviteiten en ondersteuningsbehoefte mantelzorgers in de gemeente Winterswijk

 

Vormen van mantelzorg die het meest worden verleend zijn ‘gezelschap, troost, afleiding’, ‘hulp in de huishouding’, ‘begeleiding en/of vervoer’ en ‘regeling geldzaken en/of administratie’.

Ongeveer een vijfde van de mantelzorgers heeft behoefte aan hulp of ondersteuning. Dit in de vorm van  informatie en advies, emotionele ondersteuning en/of een vervanger in verband met vrije dagen (elk 6% van de mantelzorgers). Daarnaast heeft ook een deel van de mantelzorgers behoefte aan ontspannende activiteiten (3% van de mantelzorgers).

Trends

O mantelzorg WinterswijkIn de gemeente Winterswijk is het percentage 65-plussers dat mantelzorg geeft in 2010 toegenomen ten opzichte van 2005. Deze trend is ook zichtbaar in de Achterhoek. Deze toename heeft waarschijnlijk te maken met de vergrijzing, maar mogelijk ook met het feit dat de term ’mantelzorger’ steeds bekender wordt. Men herkent zichzelf daardoor eerder in de definitie van mantelzorger.

In de gemeente Winterswijk zijn er geen verschillen tussen 2005 en 2010 ten aanzien van mantelzorg ontvangen. In de Achterhoek is een lichte toename te zien van het percentage mantelzorgontvangers. Er lijkt ook een toename te zijn in de gemeente Winterswijk, maar het verschil tussen 2005 en 2010 is niet significant.

Verschillen tussen doelgroepen in de Achterhoek

O mantelzorg Achterhoek2Een groter percentage vrouwen dan mannen ontvangt mantelzorg. Deels heeft dit met de leeftijd te maken, omdat onder de oudste ouderen meer vrouwen dan mannen zijn en de zorgvraag toeneemt met de leeftijd.   

Het percentage 75-plussers dat mantelzorg ontvangt, is ruim vijf keer zo groot als het percentage 65-74 jarigen dat mantelzorg ontvangt.

Van degenen met een laag opleidingsniveau verleent een lager percentage mantelzorg, maar ontvangt een groter percentage mantelzorg dan van degenen met een midden of hoog opleidingsniveau. Deels hangt dit samen met de leeftijd; oudere ouderen zijn gemiddeld lager opgeleid dan jongere ouderen.

Van de 65-plussers die met minimaal één persoon samen wonen, verleent een groter aandeel mantelzorg dan van de 65-plussers die alleen wonen. Mogelijk hebben alleenstaanden minder kans dat een beroep op hen wordt gedaan als mantelzorger (ze hebben geen huisgenoot die zorg nodig heeft). Van de alleenwonende 65-plussers ontvangt een groter aandeel mantelzorg dan van de 65-plussers die niet alleen wonen. Dit hangt deels samen met de leeftijd, omdat oudere ouderen vaker alleen wonen dan jongere ouderen.

Van de autochtonen lijkt een kleiner percentage mantelzorg te verlenen dan van de  allochtonen. Voor mantelzorg geven lijkt dit precies andersom te zijn. Deze verschillen zijn echter niet significant.

Mantelzorg in Noord- en Oost-Gelderland

Het aandeel 65-plussers dat mantelzorg geeft, varieert van 8% in de gemeente Epe tot 15% in de gemeente Oost Gelre. De gemeente Winterswijk behoort met 10% tot de gemeenten die gemiddeld scoren.

Het aandeel 65-plussers dat mantelzorg ontvangt, varieert van 11% in de gemeente Zutphen tot 18% in de gemeente Doetinchem. Ook hier behoort de gemeente Winterswijk (15%) tot de middenmoot.

Aandeel 65-plussers dat mantelzorg ontvangt, 2010Aandeel 65-plussers dat mantelzorg verleent, 2010

Bronnen

  • Sadiraj K, Timmermans J, Ras M, de Boer A
  • De toekomst van de mantelzorg.
  • Den Haag, Sociaal en Cultureel Planbureau, 2009.
  • Oudijk D, Boer A de, Woittiez I, Timmermans J, de Klerk M
  • Mantelzorg uit de doeken.
  • Den Haag: MEZZO, 2010.
  • Post N, Boer AH de, Klerk MMY de
  • Mantelzorg: Wat is de relatie met volksgezondheid?
  • 25 september 2013.
  • GGD Gelre-IJssel, Ouderenmonitor 2010.