Sociaaleconomische status

De sociaaleconomische status (SES) staat voor de positie van mensen op de maatschappelijke ladder. Die positie ontstaat uit een combinatie van (1) materiële omstandigheden, (2) vaardigheden, capaciteiten en kennis en (3) het sociale netwerk en de status en macht van mensen in dat netwerk. SES kan niet op een directe manier gemeten worden. Wel kan SES bij benadering gemeten worden met de indicatoren inkomen, opleidingsniveau en beroepsstatus. Elke indicator heeft zijn voor- en nadelen. Afhankelijk van het onderzoek en de doelgroep worden één of meerdere indicatoren gekozen, die als maat voor SES worden gebruikt.

Er bestaan in Nederland aanzienlijke verschillen in gezondheid tussen mensen met een hoge en mensen met een lage SES. Hoogopgeleiden leven gemiddeld ruim zes jaar langer dan laagopgeleiden. De periode dat hoogopgeleiden hun gezondheid als goed ervaren is zelfs bijna 19 jaar langer dan bij laagopgeleiden.

De minder goede gezondheid van mensen met een lage SES wordt deels veroorzaakt door hun leefstijl en leefomgeving. Ze roken bijvoorbeeld vaker; eten minder vaak groente en fruit; bewegen minder; en wonen vaker in een buurt met weinig groenvoorzieningen en minder veilig verkeer. Een slechtere gezondheid kan echter ook de oorzaak zijn van een lagere SES, bijvoorbeeld doordat deze het volgen van een opleiding of deelname aan het arbeidsproces in de weg staat.

Sociaaleconomische status in de gemeente Zutphen

Het gemiddeld besteedbaar inkomen is in de gemeente Zutphen €32.200 euro per jaar per huishouden. Dit ligt lager dan gemiddeld in Midden-IJssel/Oost-Veluwe, Noord- en Oost-Gelderland en Nederland.

In de gemeente Zutphen heeft 11% van de particuliere huishoudens een laag inkomen. In deze huishoudens woont 13% van de minderjarige kinderen in de gemeente Zutphen. Beide percentages zijn hoger dan gemiddeld in Midden-IJssel/Oost-Veluwe en Noord- en Oost-Gelderland. Het percentage huishoudens met een laag inkomen is in de gemeente Zutphen ook hoger dan gemiddeld in Nederland.

Het percentage volwassenen dat aangeeft moeite te hebben met rondkomen is in de gemeente Zutphen 22%. Dit komt overeen met het percentage volwassenen dat aangeeft moeite te hebben met rondkomen in Midden-IJssel/Oost-Veluwe, Noord- en Oost-Gelderland en Nederland.

In de gemeente Voorst heeft 33% van de volwassenen van 19 jaar en ouder een laag opleidingsniveau. Dit is lager dan gemiddeld in Midden-IJssel/Oost-Veluwe, Noord- en Oost-Gelderland en Nederland.

Inkomen en opleidingsniveau van de bevolking, 2012-2014
  Zutphen Midden IJssel-Oost Veluwe Noord- en Oost-Gelderland Nederland
gemiddeld besteedbaar inkomen per particulier huishouden1 €32.200 €35.400 €35.000 €34.800
percentage volwassenen van 19 jaar en ouder dat moeite heeft met rondkomen2 22% 20% 19% 19%
percentage particuliere huishoudens met laag inkomen3 11% 8% 8% 10%
percentage minderjarige kinderen dat woont in particulier huishouden met laag inkomen3 13% 10% 9% 12%
percentage laag opgeleide volwassenen van 19 jaar en ouder2 33% 38% 41% 41%
1 Bron: CBS, 2014
2 Bron: Monitor Volwassenen en Ouderen, 2012
3 Bron: CBS, 2013
Als er een significant verschil (p<0,05) ten opzichte van de gemeente is, dan is dat vet weergegeven.

Trends

Landelijk is het percentage huishoudens met een laag inkomen tussen 2009 en 2013 gestegen. Ook het percentage minderjarige kinderen dat woont in een huishouden met een laag inkomen, is in die periode gestegen.

In de gemeente Zutphen is het percentage huishoudens met een laag inkomen tussen 2009 en 2013 gestegen. In Midden-IJssel/Oost-Veluwe is er ook een stijgende trend te zien sinds 2010. Het  percentage minderjarige kinderen dat in een dergelijk huishouden woont, is in de gemeente Zutphen tussen 2010 en 2013 ook gestegen. Dit komt overeen met de trend in Midden-IJssel/Oost-Veluwe.

Het percentage volwassenen van 19 tot 65 jaar dat aangeeft moeite te hebben met rondkomen, is tussen 2008 en 2012 gestegen in Midden-IJssel/Oost-Veluwe. Deze trend lijkt er ook te zijn in de gemeente Zutphen, maar dit is niet significant.

Het percentage volwassenen met een laag opleidingsniveau is tussen 2008 en 2012 gedaald in Midden-IJssel/Oost-Veluwe. Deze trend lijkt er ook te zijn in de gemeente Zutphen, maar dit is niet significant.

B huishoudens met laag inkomen ZutphenB opleidingsniveau en rondkomen Zutphen

Verschillen tussen doelgroepen in Midden IJssel/Oost Veluwe

B opleidingsniveau en rondkomen MIJOVVrouwen zijn vaker laag opgeleid dan mannen en geven ook vaker aan moeite te hebben met rondkomen dan mannen.  

Naarmate de leeftijd toeneemt, neemt het percentage volwassenen met een laag opleidingsniveau toe. Verder geven de 19- tot 35-jarigen en 35- tot 50-jarigen vaker dan gemiddeld aan moeite te hebben met rondkomen, terwijl de 65- tot 75-jarigen en 75-plussers minder vaak dan gemiddeld aangeven moeite te hebben met rondkomen.

Naarmate het opleidingsniveau toeneemt, geven minder volwassenen aan moeite te hebben met rondkomen.

Alleenstaanden zijn vaker laag opgeleid dan samenwonenden en geven ook vaker aan moeite te hebben met rondkomen dan samenwonenden.  

Tot slot geven autochtonen minder vaak aan moeite te hebben met rondkomen dan allochtonen, waarbij met name niet-westerse allochtonen vaker moeite hebben met rondkomen.

Sociaaleconomische status in Noord- en Oost-Gelderland

Het aandeel laag opgeleiden varieert van 33% in de gemeente Zutphen tot 52% in de gemeente Oldebroek. De gemeente Zutphen valt hiermee in de categorie gemeenten met relatief weinig laag opgeleiden.

Het aandeel kinderen die wonen in een huishouden met een laag inkomen varieert van 6% in de gemeente Oost Gelre tot 13% in de gemeente Zutphen. De gemeente Zutphen valt hiermee in de groep gemeenten waar relatief veel kinderen wonen in een huishouden met een laag inkomen.

B Percentage kinderen die wonen in een huishouden met een laag inkomenB Percentage volwassenen van 19 jaar en ouder met een laag opleidingsniveau

Bronnen