Zelfredzaamheid

Zelfredzaamheid is het vermogen van mensen om zichzelf te redden op alle levensterreinen met zo min mogelijk professionele ondersteuning en zorg. Zelfredzaamheid is een belangrijke bouwsteen voor het welbevinden. Het wordt beïnvloed door factoren binnen en buiten de persoon.

Factoren binnen de persoon zijn psychisch en functioneel van aard. Het gaat hierbij om persoonlijkheid, weerbaarheid, denkvermogen en lichamelijke mogelijkheden.

Factoren buiten de persoon zijn de fysieke en sociale omgeving. Zo biedt een levensloopbestendige woning de mogelijkheid om langer zelfstandig te blijven wonen. Veilige looproutes met voldoende rustpunten en voorzieningen in de buurt kunnen bijvoorbeeld de mobiliteit bevorderen. De sociale omgeving kan iemand ondersteunen bij bijvoorbeeld praktische zaken, als de administratie, huishoudelijk werk of vervoer.

Zelfredzaamheid komt in gevaar bij lichamelijke, psychische of cognitieve beperkingen. Naarmate de leeftijd toeneemt, krijgen mensen meer beperkingen. Hierdoor kunnen onder andere het uitvoeren van dagelijkse bezigheden en het onderhouden van contacten lastiger worden. Beperkingen kunnen ook leiden tot afhankelijkheid van anderen, bijvoorbeeld voor ondersteuning bij persoonlijke verzorging, het huishouden of vervoer. Wanneer deze zorg en ondersteuning niet (geheel) vanuit het eigen netwerk gegeven kan worden, is professionele zorg en ondersteuning nodig.

Zelfzaamheid in de gemeente Aalten

In 2020 heeft in de gemeente Aalten een kwart van de zelfstandig wonende 65-plussers één of meer lichamelijke beperkingen. Mobiliteitsbeperkingen komen het meest voor (18%). Daarnaast heeft 7% van de 65-plussers een gehoorbeperking en 6% een gezichtsbeperking. Bijna een kwart van de 65-plussers kan één of meer huishoudelijke activiteiten niet geheel zelfstandig uitvoeren.

De gemeente Aalten verschilt niet (significant) van de Achterhoek en Noord- en Oost-Gelderland wat betreft zelfredzaamheid van 65-plussers.

Zelfredzaamheid bij 65-plussers, 2020
  Gemeente Aalten Achterhoek Noord- en Oost-Gelderland
Heeft beperking(en) 25% 25% 25%
Heeft gehoorbeperking(en) 7% 7% 7%
Heeft gezichtsbeperking(en) 6% 6% 6%
Heeft mobiliteitsbeperking(en) 18% 19% 19%
Kan 1 of meer huishoudelijke activiteiten niet geheel zelfstandig uitvoeren 23% 25% 23%
Als er een significant verschil (p<0,05) ten opzichte van de gemeente is, dan is dat vet weergegeven

Meer gegevens over zelfredzaamheid in de gemeente en de regio staan onderaan deze pagina bij 'Zie ook', Cijfers volwassenen en ouderen 2020.

Trends

O zelfredzaamheid AaltenHet aandeel 65-plussers met lichamelijke beperkingen in de Achterhoek lijkt licht afgenomen tussen 2016 en 2020, maar deze trend is niet significant. In de gemeente Aalten is het aandeel 65-plussers met lichamelijke beperkingen constant gebleven sinds 2016. Het aandeel 65-plussers dat hulp nodig heeft bij huishoudelijke activiteiten is ook ongeveer gelijk gebleven in de Achterhoek en de gemeente Aalten in de periode van 2016 tot 2020.

 

Verschillen tussen doelgroepen in de Achterhoek

O Zelfredzaamheid AH

Vrouwen hebben vaker een beperking met horen, zien of mobiliteit dan mannen. Mannen hebben daarentegen vaker moeite met het uitvoeren van huishoudelijke activiteiten dan vrouwen.

75-plussers hebben vaker een lichamelijke beperking en vaker hulp nodig bij huishoudelijke activiteiten dan 65-74-jarigen.

Naarmate de sociaaleconomische status (SES) hoger is, is  het aandeel 65-plussers met een beperking kleiner en heeft een kleiner deel van de 65-plussers hulp nodig bij huishoudelijke activiteiten.

Alleenwonende 65-plussers hebben vaker één of meer beperkingen en vaker moeite met het uitvoeren van huishoudelijke activiteiten dan 65-plussers die met minimaal één persoon samenwonen.

Zelfredzaamheid in Noord- en Oost-Gelderland

Het aandeel 65-plussers met minimaal één lichamelijke beperking varieert van 18% in de gemeente Bronckhorst tot 32% in de gemeente Montferland. De gemeente Aalten behoort met 25% tot de gemeenten die gemiddeld scoren.

Het aandeel 65-plussers dat hulp nodig heeft bij het uitvoeren van huishoudelijke activiteiten, varieert van 19% in de gemeente Zutphen tot 30% in de gemeente Montferland. De gemeente Aalten behoort met 23% tot de gemeenten die gemiddeld scoren.

O beperkingenO zelfredzaamheid 

Bronnen

  • Jansen, B
  • Handreiking zelfredzaamheid voor verpleegkundigen
  • Utrecht, Vilans, 2013.
  • Leeuwen M van, Kesteren J van
  • Zelfredzaamheid van ouderen
  • Den Haag: Netwerk Ouderenzorg Haaglanden, 2011.