Sociaaleconomische positie

De sociaaleconomische positie (SEP) is de positie die iemand inneemt op de maatschappelijke ladder. De sociaaleconomische positie kan op verschillende manieren worden berekend, maar wordt meestal gemeten aan de hand van inkomen, opleiding of beroepsstatus. Tegenwoordig spreken we liever over sociaaleconomische positie dan over sociaaleconomische status (SES). Sociaaleconomische status wekt de indruk dat je sociaaleconomische omstandigheden statisch zijn, terwijl deze natuurlijk kunnen veranderen. De term sociaaleconomische positie doet hier meer recht aan. 

De sociaaleconomische positie hangt samen met gezondheid. Met elk stapje hoger op de maatschappelijke ladder, wordt de kans op goede gezondheid groter. De relatie tussen de sociaaleconomische positie en gezondheid kan twee richtingen op gaan. Zo kunnen de omstandigheden binnen de sociaaleconomische positie de oorzaak zijn van (on)gezondheid. Bijvoorbeeld, het leven in armoede en schulden kan  leiden tot chronische stress en daarmee ongezondheid. Omgekeerd kan de mate van (on)gezondheid ook invloed hebben op de sociaaleconomische positie. Denk aan een psychische stoornis die het lastiger kan maken om een baan te vinden.

Er bestaan in Nederland aanzienlijke verschillen in gezondheid tussen mensen met een hoge en lage sociaaleconomische positie. Mensen met basisonderwijs of een  vmbo-opleiding en een laag inkomen leven 15 jaar minder lang in goede gezondheid dan mensen met een hbo- of universitaire opleiding en een hoog inkomen.

Sociaaleconomische positie in de gemeente Bronckhorst

In 2021 heeft 4% van de particuliere huishoudens in de gemeente Bronckhorst een inkomen onder de lage inkomensgrens en woont 4% van de minderjarige kinderen in een huishouden met een laag inkomen. Dit is lager dan in de (sub)regio en Nederland.

In de gemeente Bronckhorst heeft 14% van de volwassenen moeite met rondkomen; dat is lager dan in Nederland. Gemeente Bronckhorst heeft een SES-WOA score van 0,166. De SES-WOA score is gebaseerd op gegevens over welvaart, opleidingsniveau en arbeidsmarktdeelname. De gemiddelde SES-WOA score voor Nederland is ongeveer 0; bij een hogere score zijn inwoners welvarender en/of hoger opgeleid en/of langduriger aan het werk.

Inkomen van de bevolking, 2021-2022
  Bronckhorst Achterhoek Noord- en Oost-Gelderland Nederland
Particuliere huishoudens met laag inkomen1 4% 5% 5% 7%
Minderjarige kinderen in huishouden met laag inkomen1  4% 5% 5% 7%
Volwassenen die moeite hebben met rondkomen2 14%  15% 15% 19%
1 Bron: CBS, 2021 (voorlopige cijfers 2021)
2 Bron: Monitor Volwassenen en Ouderen, 2022
Als er een significant verschil (p<0,01) ten opzichte van de gemeente is, dan is dat vet weergegeven.

Trends

B huishoudens met laag inkomen Bronckhorst

In de gemeente Bronckhorst vertoont het aandeel huishoudens met een laag inkomen geen duidelijke trend. Het aandeel minderjarige kinderen in een huishouden met een laag inkomen vertoont eveneens geen duidelijke trend.

In de Achterhoek is het aandeel huishoudens met een laag inkomen tussen 2018 en 2020 afgenomen en daarna ongeveer gelijk gebleven. Het aandeel minderjarige kinderen in een huishouden met een laag inkomen is sinds 2018 afgenomen.

B opleidingsniveau en rondkomen Bronckhorst

In de gemeente Bronckhorst vertoont het aandeel volwassenen dat enige of grote moeite heeft met rondkomen geen duidelijke trend.

In de Achterhoek is het aandeel volwassenen dat enige of grote moeite heeft met rondkomen tussen 2012 en 2020 afgenomen en tussen 2020 en 2022 toegenomen.

Verschillen tussen doelgroepen in de Achterhoek

B opleidingsniveau en rondkomen AH

Vrouwen hebben vaker moeite met rondkomen dan mannen.

Naarmate de leeftijd toeneemt, neemt het aandeel volwassenen dat moeite heeft met rondkomen af.

Naarmate de sociaal economische positie (SEP)* toeneemt, neemt het aandeel volwassenen dat moeite heeft met rondkomen af. 

Alleenwonenden hebben vaker moeite met ronkomen dan samenwonenden.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

* Sociaaleconomische positie (SEP) is gebaseerd op het opleidingsniveau en het inkomen van de respondenten.

Sociaaleconomische positie in Noord- en Oost-Gelderland

De SES-WOA score varieert van -0,029 in de gemeente Zutphen tot 0,185 in de gemeente Voorst. De gemeente Bronckhorst (0,166) behoort tot de gemeenten met een gunstige score.

Het aandeel kinderen dat woont in een huishouden met een laag inkomen varieert van 3% in de gemeente Voorst tot 6% in de gemeente Zutphen. De gemeente Bronckhorst (4%) behoort tot de gemeenten die gunstig scoren.

B Percentage kinderen die wonen in een huishouden met een laag inkomenB SES WOA

Bronnen