Alcoholgebruik

Alcohol is het meest gebruikte genotmiddel in Nederland. Ruim driekwart van de volwassenen in Nederland drinkt wel eens alcohol. Het beginnen met drinken van alcohol gebeurt soms al in de pubertijd; bijna de helft van de 12-16 jarigen geeft aan ooit wel eens alcohol te hebben gedronken. 

Het drinken van (veel) alcohol verhoogt de kans op verschillende soorten kanker, leverziektes, hersenschade en -ziektes en hart- en vaatziekten. Hoe vaker en meer men drinkt, hoe groter de risico’s. 

Om schadelijk alcoholgebruik te verminderen en voorkomen is het thema problematisch alcoholgebruik opgenomen in het Nationaal Preventieakkoord. 

Jongeren zijn extra kwetsbaar als het gaat om alcohol drinken. Zij drinken sneller te veel, zijn sneller ‘onder invloed’ en verliezen sneller hun bewustzijn. Er zijn aanwijzingen dat alcohol hun hersenontwikkeling verstoort. Jongeren die veel drinken, raken vaker (ongewenst) zwanger. Daarnaast speelt alcohol een grote rol bij crimineel gedrag, agressie, angst, suïcide gedrag en studieproblemen. Jongeren die op vroege leeftijd drinken, lopen bovendien in hun latere leven een hoger risico op het ontwikkelen van een alcoholprobleem.   

De mening van ouders over het alcoholgebruik van jongeren is van invloed op het drinkgedrag van hun kind. Ouders kunnen via normen en regels bijdragen aan het uitstellen van het eerste alcoholgebruik van hun kinderen. Daarnaast drinken jongeren vaak minder als ouders strengere regels hanteren over alcoholgebruik en als er veel steun en toezicht van ouders wordt ervaren. Behalve de mening van ouders zijn er nog andere factoren die van invloed kunnen zijn op het alcoholgebruik van jongeren. Deze factoren zijn de sociale normen, vrienden, het hebben van problemen, opleiding, gezinssamenstelling en de persoonlijkheid.

De overheid wil jongeren tegen de gevaren van alcohol beschermen. In 2014 is de leeftijdsgrens voor het in bezit hebben en drinken van alcohol verhoogt van 16 naar 18 jaar. Campagnes als ‘NIX18: niet roken en drinken onder de 18 jaar’ en ‘Dranquilo’ moeten jongeren en ouders meer bewust maken van de gevaren van alcohol.   

De Gezondheidsraad adviseert 18-plussers om geen alcohol te drinken of in ieder geval niet meer dan één glas per dag te drinken.

Alcoholgebruik in de gemeente Zutphen

Middelbare scholieren (tweede- en vierdeklassers)

In de gemeente Zutphen heeft in 2021 30% van de middelbare scholieren ooit alcohol gedronken (een heel glas of meer) en heeft 24% recent alcohol gedronken. Daarnaast is bijna een op de vijf recent bingedrinker. In 2019 stemde 17% van de ouders in met het alcoholgebruik.

Het aandeel middelbare scholieren dat recent alcohol heeft gedronken, is in de gemeente Zutphen kleiner dan in Midden-IJssel/Oost-Veluwe. Het aandeel ouders dat instemt met het alcoholgebruik ligt in de gemeente Zutphen lager dan in Midden-IJssel/Oost-Veluwe.

Alcoholgebruik middelbare scholieren, 2021
  Gemeente Zutphen Midden-IJssel/Oost-Veluwe Nederland
Heeft ooit alcohol gedronken (een heel glas of meer) 30% 34% 31%
Heeft recent alcohol gedronken 24% 31% 29%
Is recent bingedrinker 19% 22% 20%
Ouders stemmen in met het alcoholgebruik * 17% 22% -
- : Geen gegevens beschikbaar
* : Cijfers uit Gezondheidsmonitor Jeugd 2019; niet nagevraagd in 2021
Als er een significant verschil (p<0,05) ten opzichte van de gemeente is, dan is dat vet weergegeven

Jongvolwassenen (16-25 jaar)  

Van de jongvolwassenen in de gemeente Zutphen drinkt 45% niet of maximaal 1 glas per dag. Aan de andere kant is 16% van de jongvolwassenen in de gemeente Zutphen een zware drinker

De gemeente Zutphen verschilt hierin niet significant van Midden-IJssel/Oost-Veluwe en Noord- en Oost-Gelderland.

Alcoholgebruik jongvolwassenen, 2022
  Gemeente Zutphen Midden-IJssel/Oost-Veluwe Noord- en Oost-Gelderland
Drinkt niet of maximaal 1 glas per dag (norm volwassenen) 45% 41% 38%
Is een zware drinker 16% 19% 21%
- : Geen gegevens beschikbaar
Als er een significant verschil (p<0,05) ten opzichte van de gemeente is, dan is dat vet weergegeven

Meer gegevens over alcoholgebruik in de gemeente en in de regio staan onderaan deze pagina bij ‘Zie ook’, Cijfers Gezondheidsmonitor Jeugd en Cijfers Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen.

Trends

J alcoholgebruikers Apeldoorn

Middelbare scholieren (tweede- en vierdeklassers)

In de gemeente Zutphen is het aandeel middelbare scholieren dat recent alcohol heeft gedronken tussen 2015 en 2021 afgenomen. Het aandeel middelbare scholieren dat recent bingedrinker is, is tussen 2011 en 2019 afgenomen en tussen 2019 en 2021 niet significant veranderd.

In Midden-IJssel/Oost-Veluwe is het aandeel middelbare scholieren dat recent alcohol heeft gedronken tussen 2015 en 2019 afgenomen en tussen 2019 en 2021 toegenomen. Het aandeel middelbare scholieren dat recent bingedrinker is, is tussen 2011 en 2015 afgenomen en tussen 2015 en 2021 niet significant veranderd.

 

 

 

 

 

 

Trend JV Alcoholgebruik   ZutphenJongvolwassenen (16-25 jaar)

In de gemeente Zutphen is het aandeel jongvolwassenen dat een zware drinker is niet significant veranderd ten opzichte van 2019. In Midden-IJssel/Oost-Veluwe is het aandeel jongvolwassenen dat een zware drinker is afgenomen tussen 2019 en 2022.

Verschillen tussen doelgroepen in Midden-IJssel/Oost-Veluwe

J alcohol MIJOV

Middelbare scholieren (tweede- en vierdeklassers)

Er is geen verschil tussen jongens en meisjes wat betreft het aandeel recente alcoholgebruikers en recente bingedrinkers.

Onder vierdeklassers is het aandeel recente alcoholgebruikers en recente bingedrinkers groter dan onder tweedeklassers. 

Onder vmbo’ers is het aandeel recente alcoholgebruikers en recente bingedrinkers groter dan onder havo/vwo’ers.   

 

Jongvolwassenen (16-25 jaar)

Er is geen significant verschil in het aandeel zware drinkers tussen mannen en vrouwen en tussen jongvolwassenen met verschillende opleidingsniveaus.

Alcoholgebruik in Noord- en Oost-Gelderland

J alcoholrecent

Middelbare scholieren (tweede- en vierdeklassers)  

Het aandeel middelbare scholieren dat recent alcohol heeft gedronken, loopt uiteen van 23% in de gemeente Elburg tot 46% in de gemeente Oost Gelre. De gemeente Zutphen (24%) hoort bij de gemeenten met de gunstige scores. 

Het aandeel recente bingedrinkers loopt uiteen van 16% in de gemeente Ermelo tot 39% in de gemeente Oost Gelre. De gemeente Zutphen (19%) hoort bij de gemeenten met de gunstige scores. 

 

Jongvolwassenen (16-25 jaar)  

Het aandeel jongvolwassenen dat een zware drinker is loopt uiteen van 14% in de gemeente Ermelo tot 37% in de gemeente Winterswijk. De gemeente Zutphen (16%) hoort bij de gemeenten met de gunstige scores. 

  

JV alcoholzwaarJ alcoholbinge

Bronnen

De alcoholrichtlijn voor volwassenen van de Gezondheidsraad (2015) luidt om geen alcohol te drinken of in elk geval niet meer dan één glas per dag. Dit advies is bedoeld om chronische ziekten te voorkomen.

Alcoholgebruik in de gemeente Zutphen

In 2020 voldoet in de gemeente Zutphen 43% van de volwassenen tot 65 jaar aan de norm voor alcoholgebruik. Eén op de tien volwassenen is een zware drinker.

Het alcoholgebruik in de gemeente Zutphen is in lijn met het alcoholgebruik in de regio.

Alcoholgebruik 18-65 jarigen, 2020
  Gemeente Zutphen Midden-IJssel/Oost-Veluwe Noord- en Oost-Gelderland
Voldoet aan de norm voor alcoholgebruik 43% 42% 40%
Is een zware drinker 9% 9% 10%
Als er een significant verschil (p<0,05) ten opzichte van de gemeente is, dan is dat vet weergegeven

Meer gegevens over alcoholgebruik in de gemeente en de regio staan onderaan deze pagina bij 'Zie ook', Cijfers volwassenen en ouderen 2020.

Trends

V alcohol Zutphen

In de regio Midden-IJssel/Oost-Veluwe neemt het aandeel volwassenen dat voldoet aan de alcoholnorm significant toe over de periode 2012-2020. De groep volwassenen die te kenmerken is als zware drinker neemt licht af, maar hierbij is geen sprake van een significante daling.

In de gemeente Zutphen stijgt het aandeel volwassenen dat voldoet aan de alcoholnorm, maar deze trend is niet significant. Het aandeel volwassenen dat een zware drinker is neemt licht af, maar deze trend is eveneens niet significant.

Verschillen tussen doelgroepen in Midden-IJssel/Oost-Veluwe

V alcohol MIJOV

Vrouwen voldoen vaker aan de alcoholnorm en zijn minder vaak zware drinkers dan mannen.

Volwassenen vanaf 35 jaar voldoen vaker aan de alcoholnorm dan volwassenen tussen de 18 en 34 jaar. Het aandeel zware drinkers is onder jongvolwassenen (tot 35 jaar) twee keer zo groot als bij de oudere leeftijdsgroepen (35 – 65 jaar).

Naarmate de sociaaleconomische status (SES) toeneemt, voldoen volwassenen minder vaak aan de alcoholnorm.

Onder volwassenen die alleen wonen is het aandeel zware drinkers groter dan onder volwassenen die samen wonen.

Alcoholgebruik in Noord- en Oost-Gelderland

De kaarten laten zien dat het alcoholgebruik toeneemt van het westelijke naar het oostelijke deel van de regio.

Het aandeel volwassenen dat voldoet aan de alcoholnorm, loopt uiteen van 25% in de gemeente Oost-Gelre tot 46% in de gemeente Harderwijk. De gemeente Zutphen (43%) behoort tot de gemeenten met de gunstige scores.

Het aandeel zware drinkers onder volwassenen, loopt uiteen van 6% in de gemeente Ermelo tot 18% in de gemeente Oost Gelre. Ook hier behoort de gemeente Zutphen (9%) tot de gemeenten die gunstig scoren.

V alcohol normV alcohol zwaar

Bronnen

  • Gezondheidsraad, 2015
  • Richtlijnen goede voeding

De alcoholrichtlijn voor volwassenen van de Gezondheidsraad (2015) luidt om geen alcohol te drinken of in elk geval niet meer dan één glas per dag. Dit advies is bedoeld om chronische ziekten te voorkomen. Bij het ouder worden nemen de risico’s van alcoholgebruik toe. Dit komt door lichamelijke veranderingen; risicovolle combinaties met medicijnen; en door een verhoogd risico op valongelukken.

Alcoholgebruik in de gemeente Zutphen

In 2020 voldoet in de gemeente Zutphen 56% van de 65-plussers aan de norm voor alcoholgebruik. Van de ouderen is 5% een zware drinker.


Het alcoholgebruik in de gemeente Zutphen is in lijn met het alcoholgebruik in de regio.

Alcoholgebruik 65-plussers, 2020
  Gemeente Zutphen Midden-IJssel/Oost-Veluwe Noord- en Oost-Gelderland
Voldoet aan de norm voor alcoholgebruik 56% 54% 54%
Is een zware drinker 4% 5% 5%
Als er een significant verschil (p<0,05) ten opzichte van de gemeente is, dan is dat vet weergegeven

Meer gegevens over alcoholgebruik in de gemeente en de regio staan onderaan deze pagina bij 'Zie ook', Cijfers volwassenen en ouderen 2020.

Trends

O alcohol MIJOV

In Midden-IJssel/Oost-Veluwe vertoont het aandeel ouderen dat voldoet aan de alcoholnorm een significant stijgende trend vanaf 2016. Het aandeel ouderen dat een zware drinker is blijft gelijk in deze periode.

In de gemeente Zutphen neemt het aandeel ouderen dat voldoet aan de alcoholnorm significant toe van 2016 naar 2020. Het aandeel ouderen dat een zware drinker is neemt af, maar deze trend is niet significant.

Verschillen tussen doelgroepen in Midden-IJssel/Oost-Veluwe

O alcohol MIJOV

Vrouwen voldoen vaker aan de alcoholnorm en zijn minder vaak zware drinkers dan mannen.

75-plussers voldoen vaker aan de alcoholnorm en zijn minder vaak een zware drinker dan 65-74 jarigen.

Naarmate de sociaaleconomische status (SES) toeneemt, voldoen ouderen minder vaak aan de alcoholnorm.

Ouderen die alleen wonen voldoen vaker aan de alcoholnorm dan ouderen die samen wonen.

Alcoholgebruik in Noord- en Oost-Gelderland

De kaart laat zien dat het alcoholgebruik toeneemt van het westelijke naar het oostelijke deel van de regio.

Het aandeel ouderen dat voldoet aan de alcoholnorm, loopt uiteen van 47% in de gemeente Oost-Gelre tot 64% in de gemeente Nunspeet. De gemeente Zutphen (56%) behoort tot de gemeenten met de gemiddelde scores.

Het aandeel zware drinkers onder ouderen, loopt uiteen van 2% in de gemeente Elburg tot 8% in de gemeente Oost Gelre. Ook hier behoort de gemeente Zutphen (6%) tot de gemeenten die gemiddeld scoren.

O alcohol normO alcohol zwaar

Bronnen

  • Gezondheidsraad, 2015
  • Richtlijnen goede voeding