Alcoholgebruik

Alcohol is het meest gebruikte genotmiddel in Nederland. Vier op de vijf mensen drinkt weleens alcohol. Het beginnen met drinken van alcohol gebeurt soms al in de pubertijd. Dit is een goede voorspeller voor hoe mensen in hun latere leven met alcohol omgaan.

Ondanks dat veel mensen alcohol drinken, kan het schadelijk zijn voor de gezondheid. Alcoholverbruik kan de kans verhogen op ziekten zoals beroerte, borst-, darm- en longkanker, levercirrose en hoofd- en halstumoren.

Alcoholpreventie heeft als doel verantwoord alcoholgebruik te stimuleren en de schadelijke gevolgen van alcoholgebruik te voorkomen. De Gezondheidsraad (2015) adviseert volwassen om geen alcohol te drinken of in ieder geval niet meer dan één glas per dag.

Jongeren zijn extra kwetsbaar als het gaat om alcohol drinken. Zij drinken sneller teveel, zijn sneller ‘onder invloed’ en verliezen sneller hun bewustzijn. Er zijn aanwijzingen dat alcohol hun hersenontwikkeling verstoort. Jongeren krijgen sneller een alcoholvergiftiging. Daarnaast speelt alcohol een grote rol bij crimineel gedrag, angst, lage zelfcontrole en veel spijbelen. Dit zijn redenen waarom het beter is om het alcoholgebruik van jongeren zo lang mogelijk uit te stellen.

In 2014 is dan ook de leeftijdsgrens voor het in bezit hebben en drinken van alcohol verhoogt van 16 naar 18 jaar. Ook loopt de campagne ‘NIX18: niet roken en drinken onder de 18 jaar’ al geruime tijd. Een belangrijke boodschap van NIX18 is dat ouders afspraken kunnen maken met hun kinderen om niet te roken en alcohol te drinken tot het kind 18 jaar is.

De mening van ouders over het alcoholgebruik van jongeren is van invloed op het drinkgedrag van hun kind. Ouders kunnen via normen en regels bijdragen aan het uitstellen van het eerste alcoholgebruik van hun kinderen. Behalve de mening van ouders zijn er nog andere factoren die van invloed kunnen zijn op het alcoholgebruik van jongeren. Deze factoren zijn vrienden, het hebben van problemen, opleiding, gezinssamenstelling en de persoonlijkheid.

Alcoholgebruik in de gemeente Zutphen

Middelbare scholieren (tweede- en vierdeklassers)  

In 2019 heeft 30% van de middelbare scholieren in de gemeente Zutphen ooit alcohol gedronken (een heel glas of meer). 24% deed dat recent (in de vier weken voorafgaand aan het onderzoek). Veel alcohol op één avond is extra schadelijk. Een op de zes middelbare scholieren is recent bingedrinker. Van de middelbare scholieren die alcohol gebruiken, drinkt de meerderheid dus veel alcohol. Een op de zes ouders stemt in met alcoholgebruik.  

In de gemeente Zutphen ligt het aandeel middelbare scholieren dat recent alcohol gedronken heeft en het aandeel recente bingedrinkers lager dan in Midden-IJssel/Oost-Veluwe en Noord- en Oost-Gelderland. In de gemeente Zutphen stemmen minder ouders in met alcoholgebruik dan in Midden-IJssel/Oost-Veluwe en Noord- en Oost-Gelderland. 

Jongvolwassenen (18-25 jaar)  

Van de jongvolwassen in de gemeente Zutphen drinkt 21% niet of maximaal 1 glas per dag. Aan de andere kant is 28% van de jongvolwassenen in de gemeente Zutphen een zware drinker.  

In de gemeente Zutphen is het alcoholgebruik van jongvolwassenen vergelijkbaar met Midden-IJssel/Oost-Veluwe en Noord- en Oost-Gelderland.  

Alcoholgebruik jongeren, 2019
    Gemeente Zutphen Midden-IJssel/Oost-Veluwe Noord- en Oost-Gelderland
Heeft ooit alcohol gedronken (een heel glas of meer) Middelbare scholieren 30% 33% 35%
Heeft recent alcohol gedronken Middelbare scholieren 24% 29% 31%
Is recent bingedrinker Middelbare scholieren 17% 21% 23%
Ouders stemmen in met het alcoholgebruik Middelbare scholieren 17% 22% 25%
Drinkt niet of maximaal 1 glas per dag (norm volwassenen) Jongvolwassenen 21% 24% 20%
Is een zware drinker Jongvolwassenen 28% 28% 29%
Als er een significant verschil (p<0,05) ten opzichte van de gemeente is, dan is dat vet weergegeven

Meer gegevens over alcoholgebruik in de gemeente en in de regio staan onderaan deze pagina bij ‘Zie ook’, Cijfers jongeren 2019.

Trends

Middelbare scholieren (tweede- en vierdeklassers) 

In de gemeente Zutphen is het percentage tweede- en vierdeklassers dat recent alcohol heeft gedronken afgenomen in 2019 ten opzichte van 2015. In Midden-IJssel/Oost-Veluwe is er een afname voor tweede- en vierdeklassers in het percentage recent alcoholgebruik tussen 2015 en 2019.  

In de gemeente Zutphen is het percentage recente bingedrinkers onder tweedeklassers gedaald in 2019 ten opzichte van 2015. Onder de vierdeklassers is het percentage recente bingedrinkers afgenomen, maar dit is niet significant. In Midden-IJssel/Oost-Veluwe is het percentage recente bingedrinkers gedaald in 2019 ten opzichte van 2015, maar dit is alleen significant voor tweedeklassers. 

J alcoholgebruikers Zutphen

J bingedrinkers Zutphen

Verschillen tussen doelgroepen in Midden-IJssel/Oost-Veluwe

J alcohol MIJOV

Middelbare scholieren

Er is geen verschil tussen jongens en meisjes wat betreft het aandeel recent alcoholgebruikers en recente bingedrinkers.

Onder vierdeklassers is het aandeel recente alcoholgebruikers en recente bingedrinkers groter dan onder tweedeklassers.

Onder vmbo’ers is het aandeel recente alcoholgebruikers en recente bingedrinkers groter dan onder havo/vwo’ers.

Jongvolwassenen

Bij mannen is het aandeel zware drinkers groter dan onder vrouwen.

Er is geen verschil in het aandeel zware drinkers tussen praktisch en theoretisch opgeleide jongvolwassenen.

Alcoholgebruik in Noord- en Oost-Gelderland

J alcoholrecent

Middelbare scholieren  

Het aandeel middelbare scholieren dat recent alcohol heeft gedronken, loopt uiteen van 18% in de gemeente Harderwijk tot 39% in de gemeente Winterswijk. De Zutphen (24%) de gemeenten met de gunstige scores.  

Het aandeel recente bingedrinkers loopt uiteen van 14% in de gemeente Harderwijk tot 32% in de gemeente Oost-Gelre. De gemeente Zutphen (17%) hoort bij de gemeenten met de gunstige scores.  

Jongvolwassenen  

Het aandeel jongvolwassenen dat een zware drinker is loopt uiteen van 20% in de gemeente Oldebroek tot 46% in de gemeente Voorst. De gemeente Zutphen (28%) hoort bij de gemeenten met de gunstige scores.  

JV alcoholzwaarJ alcoholbinge

Bronnen

  • Gezondheidsraad
  • Richtlijnen goede voeding 2015
  • Laar MW van, Cruts AAN, Miltenburg CJA van
  • Jaarbericht Nationale Drugmonitor 2019
  • Utrecht, Trimbos-instituut, 2020.
  • GGD Noord- en Oost-Gelderland
  • E-MOVO 2015.
  • GGD Noord- en Oost-Gelderland
  • Gezondheidsmonitor Jeudg 2019
  • GGD Noord- en Oost-Gelderland
  • Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2019
  • Looze M de
  • Gezondheid, welzijn en opvoeding van jongeren in Nederland, HBSC 2013.
  • Utrecht, Universiteit Utrecht, 2014.
  • Schrijvers, CTM, Schoemaker, CG
  • Spelen met gezondheid: leefstijl en psychische gezondheid van de Nederlandse jeugd.
  • Bilthoven: RIVM, 2008.

De alcoholrichtlijn voor volwassenen van de Gezondheidsraad (2015) luidt om geen alcohol te drinken of in elk geval niet meer dan één glas per dag. Dit advies is bedoeld om chronische ziekten te voorkomen.

Alcoholgebruik in de gemeente Zutphen

In 2016 voldoet in de gemeente Zutphen 73% van de volwassenen tot 65 jaar aan de norm voor alcoholgebruik. Van de volwassenen is 10% een zware drinker.

Het alcoholgebruik in de gemeente Zutphen is in lijn met het alcoholgebruik in de regio.

Alcoholgebruik 19-65 jarigen, 2016
  Gemeente Zutphen Midden-IJssel/Oost-Veluwe Noord- en Oost-Gelderland
Voldoet aan de norm voor alcoholgebruik 73% 71% 71%
Is een zware drinker 10% 10% 11%
Als er een significant verschil (p<0,05) ten opzichte van de gemeente is, dan is dat vet weergegeven

Meer gegevens over alcoholgebruik in de gemeente en de regio staan onderaan deze pagina bij 'Zie ook', Cijfers volwassenen en ouderen 2016.

Trends

V alcohol Zutphen

Het percentage volwassenen dat voldoet aan de alcoholnorm is in de gemeente Zutphen en in Midden-IJssel/Oost-Veluwe ongeveer gelijk gebleven ten opzichte van 2012. Dit geldt ook voor het percentage zware drinkers.

Verschillen tussen doelgroepen in Midden-IJssel/Oost-Veluwe

V alcohol MIJOV

Vrouwen voldoen vaker aan de alcoholnorm en zijn minder vaak zware drinkers dan mannen.

Volwassenen tot 50 jaar voldoen vaker aan de alcoholnorm dan volwassenen tussen de 50 en 65 jaar.

Naarmate het opleidingsniveau toeneemt, voldoen ouderen minder vaak aan de alcoholnorm. Bij laag opgeleiden is het aandeel zware drinkers het hoogst en bij hoogopgeleiden het laagst.

Onder volwassenen die alleen wonen is het aandeel zware drinkers groter dan onder volwassenen die samen wonen.

Alcoholgebruik in Noord- en Oost-Gelderland

De kaarten laten zien dat het alcoholgebruik toeneemt van het westelijke naar het oostelijke deel van de regio.

Het aandeel volwassenen dat voldoet aan de alcoholnorm, loopt uiteen van 56% in de gemeente Oost Gelre tot 78% in de gemeente Nunspeet. De gemeente Zutphen (73%) behoort tot de gemeenten met de gunstige scores.

Het aandeel zware drinkers onder volwassenen, loopt uiteen van 6% in de gemeente Ermelo tot 22% in de gemeente Oost Gelre. De gemeente Zutphen behoort (10%) tot de gemeenten die gunstig scoren.

V alcohol normV alcohol zwaar

Bronnen

  • GGD Noord- en Oost-Gelderland
  • Monitor volwassenen en ouderen 2016
  • Gezondheidsraad, 2015
  • Richtlijnen goede voeding

De alcoholrichtlijn voor volwassenen van de Gezondheidsraad (2015) luidt om geen alcohol te drinken of in elk geval niet meer dan één glas per dag. Dit advies is bedoeld om chronische ziekten te voorkomen. Bij het ouder worden nemen de risico’s van alcoholgebruik toe. Dit komt door lichamelijke veranderingen; risicovolle combinaties met medicijnen; en door een verhoogd risico op valongelukken.

Alcoholgebruik in de gemeente Zutphen

In 2016 voldoet in de gemeente Zutphen 65% van de 65-plussers aan de norm voor alcoholgebruik. Van de ouderen is 6% een zware drinker.

Het alcoholgebruik in de gemeente Zutphen is in lijn met het alcoholgebruik in de regio.

Alcoholgebruik 65-plussers, 2016
  Gemeente Zutphen Midden-IJssel/Oost-Veluwe Noord- en Oost-Gelderland
Voldoet aan de norm voor alcoholgebruik 65% 67% 69%
Is een zware drinker 6% 5% 6%
Als er een significant verschil (p<0,05) ten opzichte van de gemeente is, dan is dat vet weergegeven

Meer gegevens over alcoholgebruik in de gemeente en de regio staan onderaan deze pagina bij 'Zie ook', Cijfers volwassenen en ouderen 2016.

Verschillen tussen doelgroepen in Midden-IJssel/Oost-Veluwe

O alcohol MIJOV

Vrouwen voldoen vaker aan de alcoholnorm en zijn minder vaak zware drinkers dan mannen.

75-plussers voldoen vaker aan de alcoholnorm dan 65-74 jarigen.

Naarmate het opleidingsniveau toeneemt, voldoen ouderen minder vaak aan de alcoholnorm.

Ouderen die alleen wonen voldoen vaker aan de alcoholnorm dan ouderen die samen wonen.

Alcoholgebruik in Noord- en Oost-Gelderland

Het aandeel ouderen dat voldoet aan de alcoholnorm, loopt uiteen van 62% in de gemeente Oost Gelre tot 75% in de gemeente Montferland. De gemeente Zutphen (65%) behoort tot de gemeenten met de ongunstige scores.

Het aandeel zware drinkers onder ouderen, loopt uiteen van 3% in de gemeente Nunspeet  tot 11% in de gemeente Oost Gelre. De gemeente Zutphen behoort (6%) tot de gemeenten die gemiddeld scoren.

O alcohol normO alcohol zwaar

Bronnen

  • GGD Noord- en Oost-Gelderland
  • Monitor volwassenen en ouderen 2016
  • Gezondheidsraad, 2015
  • Richtlijnen goede voeding