Alcoholgebruik

Alcohol is het meest gebruikte genotmiddel in Nederland. Alcoholgebruik kan schadelijk zijn en verhoogt de kans op ziekten, zoals beroerte, borst-, darm- en longkanker, levercirrose en hoofd- en halstumoren. Overmatig alcoholgebruik veroorzaakt schade aan de maatschappelijke en sociale omgeving, bijvoorbeeld door  verkeersongelukken, uitgaansgeweld, psychosociale problemen en verslaving. Het alcoholgebruik dat zich in de puberteit ontwikkelt, bepaalt vaak hoe mensen in hun verdere leven met alcohol omgaan. Alcoholpreventie heeft als doel verantwoord alcoholgebruik te stimuleren en de schadelijke gevolgen van alcoholgebruik te voorkómen. De nieuwe alcoholrichtlijn voor volwassenen van de Gezondheidsraad (2015) luidt om geen alcohol te drinken of in ieder geval niet meer dan één glas per dag.

Voor jongeren is alcohol extra schadelijk. Het belemmert de ontwikkeling van de hersenen en andere organen die in de groei zijn, het kan leiden tot problemen met alcoholgebruik op latere leeftijd (verslaving) en jongeren krijgen sneller een alcoholvergiftiging. Bovendien speelt alcohol een grote rol bij probleemgedrag, zoals crimineel en agressief gedrag, angst en depressieve klachten, lage zelfcontrole, een slechte relatie hebben met ouders en veel spijbelen. Net als voor volwassenen is het ook voor jongeren beter om helemaal geen alcohol te drinken. Sinds 1 januari 2014 is het per wet verboden aan jongeren onder de 18 jaar alcohol te verkopen en zijn jongeren onder de 18 jaar strafbaar als ze alcohol bij zich hebben op voor publiek toegankelijke plaatsen.

De opvattingen van ouders over het alcoholgebruik door jongeren is van invloed op het drinkgedrag van hun kind.

Alcoholgebruik in de gemeente Zutphen

In 2015 heeft in de gemeente Zutphen 30% van de middelbare scholieren recent (in de vier weken vóór het onderzoek) alcohol gedronken (een glas of meer). Veel alcohol op één avond is extra schadelijk. 21% van de middelbare scholieren heeft recent bij minstens één gelegenheid vijf of meer glazen alcohol gedronken (bingedrinken). Van de middelbare scholieren die alcohol gebruiken, drinkt de meerderheid dus veel alcohol.

Het percentage middelbare scholieren in de gemeente Zutphen dat ooit alcohol heeft gedronken is hoger dan in Midden-IJssel/Oost-Veluwe. Het percentage recente  alcoholdrinkers en bingedrinkers is even hoog als in Midden-IJssel/Oost-Veluwe, in Noord- en Oost-Gelderland en in Nederland.

In de gemeente Zutphen zijn er minder ouders die instemmen met het alcoholgebruik van hun kind dan in Midden-IJssel/Oost-Veluwe en Noord- en Oost-Gelderland.

Alcoholgebruik middelbare scholieren, 2015
  Gemeente Zutphen Midden-IJssel/Oost-Veluwe Noord- en Oost-Gelderland Nederland  
Heeft ooit alcohol gedronken (een slokje of een glas of meer) 63% 58% 62% 59%
Heeft recent alcohol gedronken (een glas of meer) 30% 27% 28% 26%
Is recent bingedrinker 21% 21% 22% 22%
Ouders stemmen in met het alcoholgebruik 17% 20% 23% -
- : Geen gegevens beschikbaar
Als er een significant verschil (p<0,05) ten opzichte van de gemeente is, dan is dat vet weergegeven

Middelbare scholieren in de gemeente Zutphen drinken vooral alcohol thuis bij anderen (20%) of met anderen thuis (14%).

Trends

Landelijk is het percentage middelbare scholieren dat recent alcohol heeft gedronken en het percentage recente bingedrinkers tussen 2003 en 2013 gedaald.

Ook in de gemeente Zutphen is het percentage alcoholgebruikers en het percentage bingedrinkers onder scholieren sinds 2003 flink gedaald. Het percentage alcoholgebruikers en bingedrinkers onder vierdeklassers is tussen 2011 en 2015 significant afgenomen. In Midden-IJssel/Oost-Veluwe zien we tussen 2011 en 2015 voor zowel de vierde- als de tweedeklassers een significante afname in alcoholgebruik en bingedrinken. De afname is sterker bij de vierdeklassers dan bij de tweedeklassers.

J alcoholgebruikers Zutphen

J bingedrinkers Zutphen

Verschillen tussen doelgroepen in Midden-IJssel/Oost-Veluwe

J alcohol MIJOVOnder jongens is het aandeel alcoholgebruikers en het aandeel bingedrinkers groter dan onder meisjes. Ouders van jongens stemmen vaker in met alcoholgebruik dan ouders van meisjes.

Onder vierdeklassers is het aandeel alcoholgebruikers en het aandeel bingedrinkers groter dan onder tweedeklassers. Ouders van vierdeklassers stemmen vaker in met alcoholgebruik dan ouders van tweedeklassers.

Onder vmbo'ers is het aandeel alcoholgebruikers en het aandeel bingedrinkers groter dan onder havo/vwo'ers. Ouders van vmbo'ers stemmen vaker in met alcoholgebruik dan ouders van havo/vwo'ers.

Onder autochtonen en westerse alochtonen is het aandeel alcoholgebruikers en het aandeel bingedrinkers groter dan onder niet-westerse allochtonen. Ouders van autochtonen stemmen vaker in met alcoholgebruik dan ouders van allochtonen.

Alcoholgebruik in Noord- en Oost-Gelderland

J alcoholrecent

De kaarten laten zien dat het alcoholgebruik toeneemt van het westelijke naar het oostelijke deel van de regio.

Het aandeel middelbare scholieren dat recent alcohol heeft gebruikt, loopt uiteen van 15% in de gemeente Oldebroek tot 40% in de gemeente Aalten. Het aandeel recente bingedrinkers loopt uiteen van 14% in de gemeente Elburg tot 32% in de gemeente Aalten. Het aandeel ouders dat instemt met alcoholgebruik, loopt uiteen van 17% in de gemeente Zutphen tot 33% in de gemeente Oude IJsselstreek.

Met 30% recente drinkers en 21% bingedrinkers hoort de gemeente Zutphen bij de gemeenten die in de middenmoot scoren. Met 17% ouders die instemmen met alcoholgebruik hoort de gemeente bij de gemeenten die gunstig scoren.

J alcoholouders J alcoholbinge

Bronnen

  • Gezondheidsraad
  • Richtlijnen goede voeding 2015
  • Laar MW van, Ooyen-Houben MMJ van
  • Jaarbericht Nationale Drugmonitor 2015
  • Utrecht, Trimbos-instituut, 2016.
  • GGD Noord- en Oost-Gelderland
  • E-MOVO 2015.
  • Looze M de
  • Gezondheid, welzijn en opvoeding van jongeren in Nederland, HBSC 2013.
  • Utrecht, Universiteit Utrecht, 2014.
  • Schrijvers, CTM, Schoemaker, CG
  • Spelen met gezondheid: leefstijl en psychische gezondheid van de Nederlandse jeugd.
  • Bilthoven: RIVM, 2008.

De alcoholrichtlijn voor volwassenen van de Gezondheidsraad (2015) luidt om geen alcohol te drinken of in elk geval niet meer dan één glas per dag. Dit advies is bedoeld om chronische ziekten te voorkomen.

Alcoholgebruik in de gemeente Zutphen

In 2016 voldoet in de gemeente Zutphen 73% van de volwassenen tot 65 jaar aan de norm voor alcoholgebruik. Van de volwassenen is 10% een zware drinker.

Het alcoholgebruik in de gemeente Zutphen is in lijn met het alcoholgebruik in de regio.

Alcoholgebruik 19-65 jarigen, 2016
  Gemeente Zutphen Midden-IJssel/Oost-Veluwe Noord- en Oost-Gelderland
Voldoet aan de norm voor alcoholgebruik 73% 71% 71%
Is een zware drinker 10% 10% 11%
Als er een significant verschil (p<0,05) ten opzichte van de gemeente is, dan is dat vet weergegeven

Meer gegevens over alcoholgebruik in de gemeente en de regio staan onderaan deze pagina bij 'Zie ook', Cijfers volwassenen en ouderen 2016.

Trends

V alcohol Zutphen

Het percentage volwassenen dat voldoet aan de alcoholnorm is in de gemeente Zutphen en in Midden-IJssel/Oost-Veluwe ongeveer gelijk gebleven ten opzichte van 2012. Dit geldt ook voor het percentage zware drinkers.

Verschillen tussen doelgroepen in Midden-IJssel/Oost-Veluwe

V alcohol MIJOV

Vrouwen voldoen vaker aan de alcoholnorm en zijn minder vaak zware drinkers dan mannen.

Volwassenen tot 50 jaar voldoen vaker aan de alcoholnorm dan volwassenen tussen de 50 en 65 jaar.

Naarmate het opleidingsniveau toeneemt, voldoen ouderen minder vaak aan de alcoholnorm. Bij laag opgeleiden is het aandeel zware drinkers het hoogst en bij hoogopgeleiden het laagst.

Onder volwassenen die alleen wonen is het aandeel zware drinkers groter dan onder volwassenen die samen wonen.

Alcoholgebruik in Noord- en Oost-Gelderland

De kaarten laten zien dat het alcoholgebruik toeneemt van het westelijke naar het oostelijke deel van de regio.

Het aandeel volwassenen dat voldoet aan de alcoholnorm, loopt uiteen van 56% in de gemeente Oost Gelre tot 78% in de gemeente Nunspeet. De gemeente Zutphen (73%) behoort tot de gemeenten met de gunstige scores.

Het aandeel zware drinkers onder volwassenen, loopt uiteen van 6% in de gemeente Ermelo tot 22% in de gemeente Oost Gelre. De gemeente Zutphen behoort (10%) tot de gemeenten die gunstig scoren.

V alcohol norm V alcohol zwaar

Bronnen

  • GGD Noord- en Oost-Gelderland
  • Monitor volwassenen en ouderen 2016
  • Gezondheidsraad, 2015
  • Richtlijnen goede voeding

De alcoholrichtlijn voor volwassenen van de Gezondheidsraad (2015) luidt om geen alcohol te drinken of in elk geval niet meer dan één glas per dag. Dit advies is bedoeld om chronische ziekten te voorkomen. Bij het ouder worden nemen de risico’s van alcoholgebruik toe. Dit komt door lichamelijke veranderingen; risicovolle combinaties met medicijnen; en door een verhoogd risico op valongelukken.

Alcoholgebruik in de gemeente Zutphen

In 2016 voldoet in de gemeente Zutphen 65% van de 65-plussers aan de norm voor alcoholgebruik. Van de ouderen is 6% een zware drinker.

Het alcoholgebruik in de gemeente Zutphen is in lijn met het alcoholgebruik in de regio.

Alcoholgebruik 65-plussers, 2016
  Gemeente Zutphen Midden-IJssel/Oost-Veluwe Noord- en Oost-Gelderland
Voldoet aan de norm voor alcoholgebruik 65% 67% 69%
Is een zware drinker 6% 5% 6%
Als er een significant verschil (p<0,05) ten opzichte van de gemeente is, dan is dat vet weergegeven

Meer gegevens over alcoholgebruik in de gemeente en de regio staan onderaan deze pagina bij 'Zie ook', Cijfers volwassenen en ouderen 2016.

Verschillen tussen doelgroepen in Midden-IJssel/Oost-Veluwe

O alcohol MIJOV

Vrouwen voldoen vaker aan de alcoholnorm en zijn minder vaak zware drinkers dan mannen.

75-plussers voldoen vaker aan de alcoholnorm dan 65-74 jarigen.

Naarmate het opleidingsniveau toeneemt, voldoen ouderen minder vaak aan de alcoholnorm.

Ouderen die alleen wonen voldoen vaker aan de alcoholnorm dan ouderen die samen wonen.

Alcoholgebruik in Noord- en Oost-Gelderland

Het aandeel ouderen dat voldoet aan de alcoholnorm, loopt uiteen van 62% in de gemeente Oost Gelre tot 75% in de gemeente Montferland. De gemeente Zutphen (65%) behoort tot de gemeenten met de ongunstige scores.

Het aandeel zware drinkers onder ouderen, loopt uiteen van 3% in de gemeente Nunspeet  tot 11% in de gemeente Oost Gelre. De gemeente Zutphen behoort (6%) tot de gemeenten die gemiddeld scoren.

O alcohol norm O alcohol zwaar

Bronnen

  • GGD Noord- en Oost-Gelderland
  • Monitor volwassenen en ouderen 2016
  • Gezondheidsraad, 2015
  • Richtlijnen goede voeding