Alcoholgebruik

Alcohol is het meest gebruikte genotmiddel in Nederland. Vier op de vijf mensen drinkt weleens alcohol. Het beginnen met drinken van alcohol gebeurt soms al in de pubertijd. Dit is een goede voorspeller voor hoe mensen in hun latere leven met alcohol omgaan.

Ondanks dat veel mensen alcohol drinken, kan het schadelijk zijn voor de gezondheid. Alcoholverbruik kan de kans verhogen op ziekten zoals beroerte, borst-, darm- en longkanker, levercirrose en hoofd- en halstumoren.

Alcoholpreventie heeft als doel verantwoord alcoholgebruik te stimuleren en de schadelijke gevolgen van alcoholgebruik te voorkomen. De Gezondheidsraad (2015) adviseert volwassen om geen alcohol te drinken of in ieder geval niet meer dan één glas per dag.

 

Jongeren zijn extra kwetsbaar als het gaat om alcohol drinken. Zij drinken sneller teveel, zijn sneller ‘onder invloed’ en verliezen sneller hun bewustzijn. Er zijn aanwijzingen dat alcohol hun hersenontwikkeling verstoort. Jongeren krijgen sneller een alcoholvergiftiging. Daarnaast speelt alcohol een grote rol bij crimineel gedrag, angst, lage zelfcontrole en veel spijbelen. Dit zijn redenen waarom het beter is om het alcoholgebruik van jongeren zo lang mogelijk uit te stellen.

In 2014 is dan ook de leeftijdsgrens voor het in bezit hebben en drinken van alcohol verhoogt van 16 naar 18 jaar. Ook loopt de campagne ‘NIX18: niet roken en drinken onder de 18 jaar’ al geruime tijd. Een belangrijke boodschap van NIX18 is dat ouders afspraken kunnen maken met hun kinderen om niet te roken en alcohol te drinken tot het kind 18 jaar is.

De mening van ouders over het alcoholgebruik van jongeren is van invloed op het drinkgedrag van hun kind. Ouders kunnen via normen en regels bijdragen aan het uitstellen van het eerste alcoholgebruik van hun kinderen. Behalve de mening van ouders zijn er nog andere factoren die van invloed kunnen zijn op het alcoholgebruik van jongeren. Deze factoren zijn vrienden, het hebben van problemen, opleiding, gezinssamenstelling en de persoonlijkheid.

Alcoholgebruik in de gemeente Berkelland

Middelbare scholieren (tweede- en vierdeklassers) 

In 2019 heeft 41% van de middelbare scholieren in de gemeente Berkelland ooit alcohol gedronken (een heel glas of meer). 38% deed dat recent (in de vier weken voorafgaand aan het onderzoek). Veel alcohol op één avond is extra schadelijk. Drie op de tien middelbare scholieren is recent bingedrinker. Van de middelbare scholieren die alcohol gebruiken, drinkt de meerderheid dus veel alcohol. Ruim op een op de drie ouders stemt in met alcoholgebruik. 

In de gemeente Berkelland ligt het alcoholgebruik hoger dan in Noord- en Oost-Gelderland.  Meer ouders stemmen in met alcoholgebruik in de gemeente Berkelland dan in de Achterhoek en Noord- en Oost-Gelderland.

Jongvolwassenen (18-25 jaar) 

Van de jongvolwassen in de gemeente Berkelland drinkt 16% niet of maximaal 1 glas per dag. Aan de andere kant is 29% van de jongvolwassenen in de gemeente Berkelland een zware drinker.

In de gemeente Berkelland is het alcoholgebruik van jongvolwassenen vergelijkbaar met de Achterhoek en Noord- en Oost-Gelderland.

Alcoholgebruik jongeren, 2019
    Gemeente Berkelland Achterhoek Noord- en Oost-Gelderland 
Heeft ooit alcohol gedronken ( een glas of meer) Middelbare scholieren 41% 40% 35%
Heeft recent alcohol gedronken Middelbare scholieren 38% 35% 31%
Is recent bingedrinker Middelbare scholieren 30% 28% 23%
Ouders stemmen in met het alcoholgebruik Middelbare scholieren 36% 32% 25%
Drinkt niet of maximaal 1 glas per dag (norm volwassenen) Jongvolwassenen 16% 15% 20%
Is een zware drinker Jongvolwassenen 29% 31% 29%
- : Geen gegevens beschikbaar
Als er een significant verschil (p<0,05) ten opzichte van de gemeente is, dan is dat vet weergegeven.

Meer gegevens over alcoholgebruik in de gemeente en in de regio staan onderaan deze pagina bij ‘Zie ook’, Cijfers jongeren 2019.  

Trends

Middelbare scholieren (tweede- en vierdeklassers)

In de gemeente Berkelland is het percentage middelbare scholieren dat recent alcohol heeft gedronken hetzelfde gebleven tussen 2015 en 2019. Onder vierdeklassers is het percentage dat recent alcohol heeft gedronken toegenomen tussen 2015 en 2019, maar dit is niet significant. In de Achterhoek is er een afname voor tweedeklassers in het percentage voor recent alcoholgebruik tussen 2015 en 2019.

In de gemeente Berkelland is het percentage recente bingedrinkers onder tweedeklassers hetzelfde gebleven tussen 2015 en 2019. Onder vierdeklassers lijkt het percentage recente bingedrinkers te zijn toegenomen, maar dit is niet significant. In de Achterhoek is het percentage recente bingedrinkers afgenomen voor tweedeklassers tussen 2015 en 2019. Onder vierdeklassers is het percentage recente bingedrinkers toegenomen.

 

J alcoholgebruikers Berkelland

J bingedrinkers Berkelland

Verschillen tussen doelgroepen in de Achterhoek

J alcohol Ah

Middelbare scholieren  

Er is geen verschil tussen jongens en meisjes wat betreft het aandeel recent alcoholgebruikers en recente bingedrinkers.  

Onder vierdeklassers is het aandeel recente alcoholgebruikers en recente bingedrinkers groter dan onder tweedeklassers.  

Onder vmbo’ers is het aandeel recente alcoholgebruikers en recente bingedrinkers groter dan onder havo/vwo’ers.  

  

Jongvolwassenen  

Bij mannen is het aandeel zware drinkers groter dan onder vrouwen.  

Er is geen verschil in het aandeel zware drinkers tussen praktisch en theoretisch opgeleide jongvolwassenen.   

 

Alcoholgebruik in Noord- en Oost-Gelderland

J alcoholrecent

Middelbare scholieren 

Het aandeel middelbare scholieren dat recent alcohol heeft gedronken, loopt uiteen van 18% in de gemeente Harderwijk tot 39% in de gemeente Winterswijk. De gemeente Berkelland (38%) hoort bij de gemeenten met de ongunstige scores. 

Het aandeel recente bingedrinkers loopt uiteen van 14% in de gemeente Harderwijk tot 32% in de gemeente Oost-Gelre. De gemeente Berkelland (30%) hoort bij de gemeenten met de ongunstige scores. 

Jongvolwassenen 

Het aandeel jongvolwassenen dat een zware drinker is loopt uiteen van 20% in de gemeente Oldebroek tot 46% in de gemeente Voorst. De gemeente Berkelland (29%) hoort bij de gemeenten met de gemiddelde scores.

 

JV alcoholzwaarJ alcoholbinge

 

Bronnen

  • Gezondheidsraad
  • Richtlijnen goede voeding 2015
  • Laar MW van, Cruts AAN, Miltenburg CJA van
  • Jaarbericht Nationale Drugmonitor 2019
  • Utrecht, Trimbos-instituut, 2020.
  • GGD Noord- en Oost-Gelderland
  • E-MOVO 2015.
  • GGD Noord- en Oost-Gelderland
  • Gezondheidsmonitor Jeudg 2019
  • GGD Noord- en Oost-Gelderland
  • Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2019
  • Looze M de
  • Gezondheid, welzijn en opvoeding van jongeren in Nederland, HBSC 2013.
  • Utrecht, Universiteit Utrecht, 2014.
  • Schrijvers, CTM, Schoemaker, CG
  • Spelen met gezondheid: leefstijl en psychische gezondheid van de Nederlandse jeugd.
  • Bilthoven: RIVM, 2008.

De alcoholrichtlijn voor volwassenen van de Gezondheidsraad (2015) luidt om geen alcohol te drinken of in elk geval niet meer dan één glas per dag. Dit advies is bedoeld om chronische ziekten te voorkomen.

Alcoholgebruik in de gemeente Berkelland

In 2020 voldoet in de gemeente Berkelland 37% van de volwassenen tot 65 jaar aan de norm voor alcoholgebruik. Eén op de zeven volwassenen is een zware drinker.


In de gemeente Berkelland voldoen relatief minder volwassenen aan de norm voor alcoholgebruik dan gemiddeld in de regio. Daarnaast zijn relatief meer volwassenen zware drinkers dan gemiddeld in de regio Noord- en Oost-Gelderland.

Alcoholgebruik 18-65 jarigen, 2020
  Gemeente Berkelland Achterhoek Noord- en Oost-Gelderland
Voldoet aan de norm voor alcoholgebruik 30% 34% 40%
Is een zware drinker 14% 12% 10%
Als er een significant verschil (p<0,05) ten opzichte van de gemeente is, dan is dat vet weergegeven

Meer gegevens over alcoholgebruik in de gemeente en de regio staan onderaan deze pagina bij 'Zie ook', Cijfers volwassenen en ouderen 2020.

Trends

V alcohol Berkelland

In de Achterhoek neemt het aandeel volwassenen dat voldoet aan de alcoholnorm significant toe van 2012 naar 2020. De groep volwassenen die een zware drinker is neemt af, maar deze trend is niet significant.

In de gemeente Berkelland stijgt het aandeel volwassenen dat voldoet aan de alcoholnorm, maar deze trend is niet significant. Het aandeel volwassenen dat een zware drinker is neemt af, maar deze trend is eveneens niet significant.

Verschillen tussen doelgroepen in de Achterhoek

V alcohol AH

Vrouwen voldoen vaker aan de alcoholnorm en zijn minder vaak zware drinkers dan mannen.

Volwassenen vanaf 35 jaar voldoen vaker aan de alcoholnorm dan volwassenen tussen de 18 en 34 jaar. Het aandeel zware drinkers is onder jongvolwassenen (tot 35 jaar) twee keer zo groot als bij de oudere leeftijdsgroepen (35 – 65 jaar).

Naarmate de sociaaleconomische status (SES) toeneemt, voldoen volwassenen minder vaak aan de alcoholnorm.

Onder volwassenen die alleen wonen is het aandeel zware drinkers bijna twee keer zo groot als  onder volwassenen die samen wonen.

Alcoholgebruik in Noord- en Oost-Gelderland

De kaarten laten zien dat het alcoholgebruik toeneemt van het westelijke naar het oostelijke deel van de regio.

Het aandeel volwassenen dat voldoet aan de alcoholnorm, loopt uiteen van 25% in de gemeente Oost-Gelre tot 46% in de gemeente Harderwijk. De gemeente Berkelland (30%) behoort tot de gemeenten met de ongunstige scores.

Het aandeel zware drinkers onder volwassenen, loopt uiteen van 6% in de gemeente Ermelo tot 18% in de gemeente Oost Gelre. Ook hier behoort de gemeente Berkelland (14%) tot de gemeenten die ongunstig scoren

V alcohol normV alcohol zwaar

Bronnen

  • Gezondheidsraad, 2015
  • Richtlijnen goede voeding

De alcoholrichtlijn voor volwassenen van de Gezondheidsraad (2015) luidt om geen alcohol te drinken of in elk geval niet meer dan één glas per dag. Dit advies is bedoeld om chronische ziekten te voorkomen. Bij het ouder worden nemen de risico’s van alcoholgebruik toe. Dit komt door lichamelijke veranderingen; risicovolle combinaties met medicijnen; en door een verhoogd risico op valongelukken.

Alcoholgebruik in de gemeente Berkelland

In 2020 voldoet in de gemeente Berkelland 51% van de 65-plussers aan de norm voor alcoholgebruik. Van de ouderen is 6% een zware drinker.


Het alcoholgebruik in de gemeente Berkelland is in lijn met het alcoholgebruik in de regio.

Alcoholgebruik 65-plussers, 2020
  Gemeente Berkelland Achterhoek Noord- en Oost-Gelderland
Voldoet aan de norm voor alcoholgebruik 51% 51% 54%
Is een zware drinker 6% 5% 5%
Als er een significant verschil (p<0,05) ten opzichte van de gemeente is, dan is dat vet weergegeven

Meer gegevens over alcoholgebruik in de gemeente en de regio staan onderaan deze pagina bij 'Zie ook', Cijfers volwassenen en ouderen 2020.

Trends

O alcohol AH

In de Achterhoek neemt het aandeel ouderen dat voldoet aan de alcoholnorm significant toe van 2016 naar 2020. Het aandeel ouderen dat een zware drinker is lijkt af te nemen, maar deze trend is niet significant.

In de gemeente Berkelland stijgt het aandeel ouderen dat voldoet aan de alcoholnorm ook, maar deze trend is niet significant. Het aantal ouderen dat te kenmerken is als zware drinker neemt af, maar is eveneens niet significant.

Verschillen tussen doelgroepen in de Achterhoek

O alcohol AH

Vrouwen voldoen vaker aan de alcoholnorm en zijn minder vaak zware drinkers dan mannen.

75-plussers voldoen vaker aan de alcoholnorm en zijn minder vaak een zware drinker dan 65-74 jarigen.

Naarmate de sociaaleconomische status (SES) toeneemt, voldoen ouderen minder vaak aan de alcoholnorm.

Ouderen die alleen wonen zijn vaker een zware drinker dan ouderen die samen wonen.

Alcoholgebruik in Noord- en Oost-Gelderland

De kaart laat zien dat het alcoholgebruik toeneemt van het westelijke naar het oostelijke deel van de regio.

Het aandeel ouderen dat voldoet aan de alcoholnorm, loopt uiteen van 47% in de gemeente Oost-Gelre tot 64% in de gemeente Nunspeet. De gemeente Berkelland (51%) behoort tot de gemeenten met de gemiddelde scores.

Het aandeel zware drinkers  onder ouderen, loopt uiteen van 2% in de gemeente Elburg tot 8% in de gemeente Oost Gelre. Ook hier behoort de gemeente Berkelland (6%) tot de gemeenten die gemiddeld scoren.

O alcohol normO alcohol zwaar

Bronnen

  • Gezondheidsraad, 2015
  • Richtlijnen goede voeding