Eenzaamheid

Iemand is eenzaam als hij/zij onvoldoende (kwaliteit van) sociale relaties ervaart. Eenzaamheid is dus een persoonlijke ervaring. Het is moeilijk van buitenaf waar te nemen.

Er zijn twee soorten eenzaamheid: emotionele en sociale eenzaamheid. Als iemand een intieme relatie mist, een emotioneel hechte band met een partner of vriend(in), dan is er sprake van emotionele eenzaamheid. Van sociale eenzaamheid is sprake als iemand betekenisvolle relaties mist met een bredere groep mensen, zoals kennissen, collega’s, buurtgenoten of mensen met dezelfde belangstelling. Een intieme partnerrelatie kan sociale eenzaamheid niet opheffen.

Eenzaamheid kan veel verschillende oorzaken hebben, in veel gevallen is er sprake van een opeenstapeling van meerdere factoren. Een verandering in of het verlies van sociale contacten, activiteiten of werk spelen vaak een rol. Ook gezondheidsproblemen, kenmerken van de persoonlijkheid en verwachtingen van sociale contacten kunnen leiden tot gevoelens van eenzaamheid.

Vroegsignalering van eenzaamheid is belangrijk voor preventieve hulp. Dit vraagt een goede afstemming tussen de eerstelijn en het sociaal domein. Van belang is dat huisartsen inzicht hebben in het aanbod van hulp en ondersteuning van de gemeente en andersom dat de gemeente inzicht heeft in de aansluiting tussen zorg en maatschappelijke ondersteuning.

Eenzaamheid hangt samen met een minder goede gezondheid. Enerzijds kunnen lichamelijke beperkingen eenzaamheid bevorderen. Andersom kan eenzaamheid leiden tot depressies, coronaire hartziekten en mogelijk de ziekte van Alzheimer. Uit onderzoek onder 55-85 jarigen blijkt de sterftekans toe te nemen wanneer sprake is van eenzaamheid. Hierbij is gecorrigeerd voor overige risicofactoren zoals leeftijd en het hebben van een chronische aandoening. Daarnaast kan eenzaamheid een oorzaak zijn van ongezond gedrag: weinig bewegen, minder gezond eten en meer gebruik van verslavende middelen. Met als gevolg een groter risico op overgewicht, hoge bloeddruk en hart- en vaatziekten. Er kan een vicieuze cirkel ontstaan waarbij gevolgen de eenzaamheid versterken.

Eenzaamheid in de gemeente Apeldoorn

In 2020 is ongeveer de helft van de 65-plussers in de gemeente Apeldoorn eenzaam: 40% is matig eenzaam en 10% is (zeer) ernstig eenzaam. Bij drie op de tien ouderen is er sprake van sociale en/of emotionele eenzaamheid.  

Het aandeel 65-plussers dat emotioneel eenzaam is in de gemeente Apeldoorn is groter dan in de regio Midden-IJssel/Oost-Veluwe.

Eenzaamheid en sociale uitsluiting bij 65-plussers, 2020
  Gemeente Apeldoorn Midden-IJssel/Oost-Veluwe Noord- en Oost-Gelderland
Is eenzaam 49% 47% 47%
   Is matig eenzaam 40% 39% 39%
   Is (zeer) ernstig eenzaam 10% 9% 9%
Is sociaal eenzaam 31% 30% 30%
Is emotioneel eenzaam 30% 27% 27%
Als er een significant verschil (p<0,05) ten opzichte van de gemeente is, dan is dat vet weergegeven.

Meer gegevens over eenzaamheid en sociale uitsluiting in de gemeente en de regio staan onderaan deze pagina bij 'Zie ook', Cijfers volwassenen en ouderen 2020.

Verschillen tussen doelgroepen in Midden-IJssel/Oost-Veluwe

O Eenzaamheid MIJOV

Emotionele eenzaamheid komt vaker voor onder vrouwen dan onder mannen.

Eenzaamheid komt vaker voor onder 75-plussers dan onder 65-74-jarigen. 75-plussers zijn vaker sociaal en emotioneel eenzaam.

Naarmate de sociaaleconomische status (SES) toeneemt, voelen minder mensen zich eenzaam. Hetzelfde geldt voor sociale en emotionele eenzaamheid.

Alleenwonende 65-plussers zijn veel vaker eenzaam dan 65-plussers die niet alleen wonen. Ook zijn alleenwonende 65-plussers vaker sociaal eenzaam en meer dan dubbel zo vaak emotioneel eenzaam.

 

Eenzaamheid en sociale uitsluiting in Noord- en Oost-Gelderland

O eenzaamheidHet aandeel eenzame 65-plussers varieert van 39% in de gemeente Bronckhorst tot 51% in de gemeente Winterswijk. De gemeente Apeldoorn (49%) behoort tot de gemeenten die ongunstig scoren.

Het aandeel 65-plussers dat sociaal eenzaam is varieert van 25% in de gemeente Zutphen tot 34% in de gemeente Elburg. De gemeente Apeldoorn (31%) behoort tot de gemeenten die gemiddeld scoren.

Het aandeel 65-plussers dat emotioneel eenzaam is varieert van 22% in de gemeente Bronkhorst tot 30% in de gemeente Montferland. De gemeente Apeldoorn (30%) behoort tot de gemeenten die ongunstig scoren.

O sociaal uitgeslotenO eenzaamheid

Bronnen