Alcoholgebruik

Alcohol is het meest gebruikte genotmiddel in Nederland. Vier op de vijf mensen drinkt weleens alcohol. Het beginnen met drinken van alcohol gebeurt soms al in de pubertijd. Dit is een goede voorspeller voor hoe mensen in hun latere leven met alcohol omgaan.

Ondanks dat veel mensen alcohol drinken, kan het schadelijk zijn voor de gezondheid. Alcoholverbruik kan de kans verhogen op ziekten zoals beroerte, borst-, darm- en longkanker, levercirrose en hoofd- en halstumoren.

Alcoholpreventie heeft als doel verantwoord alcoholgebruik te stimuleren en de schadelijke gevolgen van alcoholgebruik te voorkomen. De Gezondheidsraad (2015) adviseert volwassen om geen alcohol te drinken of in ieder geval niet meer dan één glas per dag.

 

Jongeren zijn extra kwetsbaar als het gaat om alcohol drinken. Zij drinken sneller teveel, zijn sneller ‘onder invloed’ en verliezen sneller hun bewustzijn. Er zijn aanwijzingen dat alcohol hun hersenontwikkeling verstoort. Jongeren krijgen sneller een alcoholvergiftiging. Daarnaast speelt alcohol een grote rol bij crimineel gedrag, angst, lage zelfcontrole en veel spijbelen. Dit zijn redenen waarom het beter is om het alcoholgebruik van jongeren zo lang mogelijk uit te stellen.

In 2014 is dan ook de leeftijdsgrens voor het in bezit hebben en drinken van alcohol verhoogt van 16 naar 18 jaar. Ook loopt de campagne ‘NIX18: niet roken en drinken onder de 18 jaar’ al geruime tijd. Een belangrijke boodschap van NIX18 is dat ouders afspraken kunnen maken met hun kinderen om niet te roken en alcohol te drinken tot het kind 18 jaar is.

De mening van ouders over het alcoholgebruik van jongeren is van invloed op het drinkgedrag van hun kind. Ouders kunnen via normen en regels bijdragen aan het uitstellen van het eerste alcoholgebruik van hun kinderen. Behalve de mening van ouders zijn er nog andere factoren die van invloed kunnen zijn op het alcoholgebruik van jongeren. Deze factoren zijn vrienden, het hebben van problemen, opleiding, gezinssamenstelling en de persoonlijkheid.

Alcoholgebruik in de gemeente Elburg

Middelbare scholieren (tweede- en vierdeklassers)  

In 2019 heeft 34% van de middelbare scholieren in de gemeente Elburg ooit alcohol gedronken (een heel glas of meer). 29% deed dat recent (in de vier weken voorafgaand aan het onderzoek). Veel alcohol op één avond is extra schadelijk. Een op de vijf middelbare scholieren is recent bingedrinker. Van de middelbare scholieren die alcohol gebruiken, drinkt de meerderheid dus veel alcohol. Een kwart van de ouders stemt in met alcoholgebruik.  

In de gemeente Elburg ligt het aandeel heeft ooit alcohol gedronken hoger dan in de Noord-Veluwe. Daarnaast stemmen meer ouders in met alcoholgebruik in de gemeente Elburg dan in de Noord-Veluwe.  

Jongvolwassenen (18-25 jaar)  

Van de jongvolwassen in de gemeente Elburg drinkt 25% niet of maximaal 1 glas per dag. Aan de andere kant is 31% van de jongvolwassenen in de gemeente Elburg een zware drinker.  

In de gemeente Elburg is het alcoholgebruik van jongvolwassenen vergelijkbaar met de Noord-Veluwe en Noord- en Oost-Gelderland.  

Alcoholgebruik jongeren, 2019
    Gemeente Elburg Noord-Veluwe  Noord- en Oost-Gelderland
Heeft ooit alcohol gedronken (een glas of meer) Middelbare Scholieren 34% 28% 35%
Heeft recent alcohol gedronken Middelbare Scholieren 29% 24% 31%
Is recent bingedrinker Middelbare Scholieren 20% 17% 23%
Ouders stemmen in met het alcoholgebruik Middelbare Scholieren 24% 18% 25%
Drinkt niet of maximaal 1 glas per dag (norm volwassenen) Jongvolwassenen 25% 22% 20%
Is een zware drinker Jongvolwassenen 31% 27% 29%
- : Geen gegevens beschikbaar
Als er een significant verschil (p<0,05) ten opzichte van de gemeente is, dan is dat vet weergegeven.

Meer gegevens over alcoholgebruik in de gemeente en in de regio staan onderaan deze pagina bij ‘Zie ook’, Cijfers jongeren 2019.  

Trends

Middelbare scholieren (tweede- en vierdeklassers) 

In de gemeente Elburg is het percentage tweedeklassers dat recent alcohol heeft gedronken hetzelfde gebleven tussen 2015 en 2019. Onder vierdeklassers is het percentage dat recent alcohol heeft gedronken toegenomen tussen 2015 en 2019, maar dit is niet significant. In de Noord-Veluwe is het percentage dat recent alcohol heeft gedronken hetzelfde gebleven voor tweedeklassers tussen 2015 en 2019. Onder vierdeklassers is het percentage dat recent alcohol heeft gedronken afgenomen.  

In de gemeente Elburg is het percentage recente bingedrinkers onder tweedeklassers hetzelfde gebleven tussen 2015 en 2019. Onder vierdeklassers is het percentage recente bingedrinkers toegenomen. In de Noord-Veluwe is het percentage recente bingedrinkers hetzelfde gebleven tussen 2015 en 2019.  

J alcoholgebruikers Elburg

J bingedrinkers Elburg

Verschillen tussen doelgroepen in de Noord-Veluwe

J alcohol NV

Middelbare scholieren  

Er is geen verschil tussen jongens en meisjes wat betreft het aandeel recent alcoholgebruikers en recente bingedrinkers.  

Onder vierdeklassers is het aandeel recente alcoholgebruikers en recente bingedrinkers groter dan onder tweedeklassers.  

Onder vmbo’ers is het aandeel recente alcoholgebruikers en recente bingedrinkers groter dan onder havo/vwo’ers.  

  

Jongvolwassenen  

Bij mannen is het aandeel zware drinkers groter dan onder vrouwen.  

Er is geen verschil in het aandeel zware drinkers tussen praktisch en theoretisch opgeleide jongvolwassenen.   

 

Alcoholgebruik in Noord- en Oost-Gelderland

J alcoholrecent

Middelbare scholieren  

Het aandeel middelbare scholieren dat recent alcohol heeft gedronken, loopt uiteen van 18% in de gemeente Harderwijk tot 39% in de gemeente Winterswijk. De gemeente Elburg (27%) hoort bij de gemeenten met de gemiddelde scores.  

Het aandeel recente bingedrinkers loopt uiteen van 14% in de gemeente Harderwijk tot 32% in de gemeente Oost-Gelre. De gemeente Elburg (20%) hoort bij de gemeenten met de gunstige scores.  

Jongvolwassenen  

Het aandeel jongvolwassenen dat een zware drinker is loopt uiteen van 20% in de gemeente Oldebroek tot 46% in de gemeente Voorst. De gemeente Elburg (31%) hoort bij de gemeenten met de gemiddelde scores.  

  

 

 

JV alcoholzwaarJ alcoholbinge

Bronnen

  • Gezondheidsraad
  • Richtlijnen goede voeding 2015
  • Laar MW van, Cruts AAN, Miltenburg CJA van
  • Jaarbericht Nationale Drugmonitor 2019
  • Utrecht, Trimbos-instituut, 2020.
  • GGD Noord- en Oost-Gelderland
  • E-MOVO 2015.
  • GGD Noord- en Oost-Gelderland
  • Gezondheidsmonitor Jeudg 2019
  • GGD Noord- en Oost-Gelderland
  • Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2019
  • Looze M de
  • Gezondheid, welzijn en opvoeding van jongeren in Nederland, HBSC 2013.
  • Utrecht, Universiteit Utrecht, 2014.
  • Schrijvers, CTM, Schoemaker, CG
  • Spelen met gezondheid: leefstijl en psychische gezondheid van de Nederlandse jeugd.
  • Bilthoven: RIVM, 2008.

De alcoholrichtlijn voor volwassenen van de Gezondheidsraad (2015) luidt om geen alcohol te drinken of in elk geval niet meer dan één glas per dag. Dit advies is bedoeld om chronische ziekten te voorkomen.

Alcoholgebruik in de gemeente Elburg

In 2016 voldoet in de gemeente Elburg 76% van de volwassenen tot 65 jaar aan de norm voor alcoholgebruik. Van de volwassenen is 11% een zware drinker.

In de gemeente Elburg voldoen meer volwassenen aan de alcoholnorm dan gemiddeld in Noord- en Oost-Gelderland.

Alcoholgebruik 19-65 jarigen, 2016
  Gemeente Elburg Noord-Veluwe Noord- en Oost-Gelderland
Voldoet aan de norm voor alcoholgebruik 76% 76% 71%
Is een zware drinker 11% 9% 11%
Als er een significant verschil (p<0,05) ten opzichte van de gemeente is, dan is dat vet weergegeven

Meer gegevens over alcoholgebruik in de gemeente en de regio staan onderaan deze pagina bij 'Zie ook', Cijfers volwassenen en ouderen 2016.

Trends

V alcohol Elburg

Het percentage volwassenen dat voldoet aan de alcoholnorm is in de Noord-Veluwe toegenomen ten opzichte van 2012. Het percentage zware drinkers is in deze periode afgenomen. In de gemeente Elburg zijn er tussen 2012 en 2016 geen veranderingen met betrekking tot alcoholgebruik.

Verschillen tussen doelgroepen in de Noord-Veluwe

V alcohol NV

Vrouwen voldoen vaker aan de alcoholnorm en zijn minder vaak zware drinkers dan mannen.

Volwassenen tot 50 jaar voldoen vaker aan de alcoholnorm dan volwassenen van 50 tot 65 jaar. Het aandeel zware drinkers is onder jongvolwassenen (tot 35 jaar) groter dan bij de oudere leeftijdsgroepen (35 – 65 jaar).

Volwassenen met een laag opleidingsniveau voldoen vaker aan de alcoholnorm dan volwassenen die een gemiddeld opleidingsniveau hebben.

Tussen volwassenen die alleen wonen en volwassenen die samen wonen is er geen verschil in alcoholgebruik

.

Alcoholgebruik in Noord- en Oost-Gelderland

De kaarten laten zien dat het alcoholgebruik toeneemt van het westelijke naar het oostelijke deel van de regio.

Het aandeel volwassenen dat voldoet aan de alcoholnorm, loopt uiteen van 56% in de gemeente Oost Gelre tot 78% in de gemeente Nunspeet. De gemeente Elburg (76%) behoort tot de gemeenten met de gunstige scores.

Het aandeel zware drinkers onder volwassenen, loopt uiteen van 6% in de gemeente Ermelo  tot 22% in de gemeente Oost Gelre. Ook hier behoort de gemeente Elburg (11%) tot de gemeenten die gunstig scoren.

V alcohol normV alcohol zwaar

Bronnen

  • Gezondheidsraad, 2015
  • Richtlijnen goede voeding

De alcoholrichtlijn voor volwassenen van de Gezondheidsraad (2015) luidt om geen alcohol te drinken of in elk geval niet meer dan één glas per dag. Dit advies is bedoeld om chronische ziekten te voorkomen. Bij het ouder worden nemen de risico’s van alcoholgebruik toe. Dit komt door lichamelijke veranderingen; risicovolle combinaties met medicijnen; en door een verhoogd risico op valongelukken.

Alcoholgebruik in de gemeente Elburg

In 2016 voldoet in de gemeente Elburg 70% van de 65-plussers aan de norm voor alcoholgebruik. Van de ouderen is 7% een zware drinker.

Het alcoholgebruik in de gemeente Elburg is in lijn met het alcoholgebruik in de regio.

Alcoholgebruik 65-plussers, 2016
  Gemeente Elburg Noord-Veluwe Noord- en Oost-Gelderland
Voldoet aan de norm voor alcoholgebruik 70% 71% 69%
Is een zware drinker 7% 5% 6%
Als er een significant verschil (p<0,05) ten opzichte van de gemeente is, dan is dat vet weergegeven

Meer gegevens over alcoholgebruik in de gemeente en de regio staan onderaan deze pagina bij 'Zie ook', Cijfers volwassenen en ouderen 2016.

 

Verschillen tussen doelgroepen in de Noord-Veluwe

O alcohol NV

Vrouwen voldoen vaker aan de alcoholnorm en zijn minder vaak zware drinkers dan mannen.

75-plussers voldoen vaker aan de alcoholnorm en zijn minder vaak zware drinkers dan 65-74 jarigen.

Naarmate het opleidingsniveau toeneemt, voldoen ouderen minder vaak aan de alcoholnorm.

Ouderen die alleen wonen voldoen vaker aan de alcoholnorm dan ouderen die samen wonen.

Alcoholgebruik in Noord- en Oost-Gelderland

Het aandeel ouderen dat voldoet aan de alcoholnorm, loopt uiteen van 62% in de gemeente Oost Gelre tot 75% in de gemeente Montferland. De gemeente Elburg (70%) behoort tot de gemeenten met de gemiddelde scores.

Het aandeel zware drinkers onder ouderen, loopt uiteen van 3% in de gemeente Nunspeet tot 11% in de gemeente Oost Gelre. De gemeente Elburg (7%) behoort tot de gemeenten die gemiddeld scoren.

O alcohol normO alcohol zwaar

Bronnen

  • Gezondheidsraad, 2015
  • Richtlijnen goede voeding