Alcoholgebruik

Alcohol is het meest gebruikte genotmiddel in Nederland. Alcoholgebruik kan schadelijk zijn en verhoogt de kans op ziekten, zoals beroerte, borst-, darm- en longkanker, levercirrose en hoofd- en halstumoren. Overmatig alcoholgebruik veroorzaakt schade aan de maatschappelijke en sociale omgeving, bijvoorbeeld door  verkeersongelukken, uitgaansgeweld, psychosociale problemen en verslaving. Het alcoholgebruik dat zich in de puberteit ontwikkelt, bepaalt vaak hoe mensen in hun verdere leven met alcohol omgaan. Alcoholpreventie heeft als doel verantwoord alcoholgebruik te stimuleren en de schadelijke gevolgen van alcoholgebruik te voorkómen. De nieuwe alcoholrichtlijn voor volwassenen van de Gezondheidsraad (2015) luidt om geen alcohol te drinken of in ieder geval niet meer dan één glas per dag.

Voor jongeren is alcohol extra schadelijk. Het belemmert de ontwikkeling van de hersenen en andere organen die in de groei zijn, het kan leiden tot problemen met alcoholgebruik op latere leeftijd (verslaving) en jongeren krijgen sneller een alcoholvergiftiging. Bovendien speelt alcohol een grote rol bij probleemgedrag, zoals crimineel en agressief gedrag, angst en depressieve klachten, lage zelfcontrole, een slechte relatie hebben met ouders en veel spijbelen. Net als voor volwassenen is het ook voor jongeren beter om helemaal geen alcohol te drinken. Sinds 1 januari 2014 is het per wet verboden aan jongeren onder de 18 jaar alcohol te verkopen en zijn jongeren onder de 18 jaar strafbaar als ze alcohol bij zich hebben op voor publiek toegankelijke plaatsen.

De opvattingen van ouders over het alcoholgebruik door jongeren is van invloed op het drinkgedrag van hun kind.

Alcoholgebruik in de gemeente Elburg

In 2015 heeft in de gemeente Elburg 18% van de middelbare scholieren recent (in de vier weken vóór het onderzoek) alcohol gedronken (een glas of meer). Veel alcohol op één avond is extra schadelijk. 14% van de middelbare scholieren heeft recent bij minstens één gelegenheid vijf of meer glazen alcohol gedronken (bingedrinken). Van de middelbare scholieren die alcohol gebruiken, drinkt de meerderheid dus veel alcohol.

Het alcoholgebruik (ooit en recent) in de gemeente Elburg is lager dan in Noord- en Oost-Gelderland; het recent alcoholgebruik is ook lager dan in Nederland. Het percentage bingedrinkers is lager dan in de Noord-Veluwe, in Noord- en Oost-Gelderland en in Nederland.

In de gemeente Elburg zijn er evenveel ouders die instemmen met het alcoholgebruik van hun kind als in de Noord-Veluwe en in Noord- en Oost-Gelderland.

Alcoholgebruik middelbare scholieren, 2015
  Gemeente Elburg Noord-Veluwe Noord- en Oost-Gelderland Nederland  
Heeft ooit alcohol gedronken (een slokje of een glas of meer) 54% 58% 62% 59%
Heeft recent alcohol gedronken (een glas of meer) 18% 22% 28% 26%
Is recent bingedrinker 14% 18% 22%  22%
Ouders stemmen in met het alcoholgebruik 20% 19% 23%  -
- : Geen gegevens beschikbaar
Als er een significant verschil (p<0,05) ten opzichte van de gemeente is, dan is dat vet weergegeven.

Middelbare scholieren in de gemeente Elburg drinken vooral alcohol thuis bij anderen (13%) of met anderen thuis (13%).

Trends

Landelijk is het percentage middelbare scholieren dat recent alcohol heeft gedronken en het percentage recente bingedrinkers tussen 2003 en 2013 gedaald.

Ook in de gemeente Elburg is het percentage alcoholgebruikers en het percentage bingedrinkers onder scholieren sinds 2003 flink gedaald. Tussen 2011 en 2015 is het percentage alcoholgebruikers alleen onder vierdeklassers significant gedaald; het percentage bingedrinkers is zowel onder tweede- als onder vierdeklassers significant gedaald. In de Noord-Veluwe is alcoholgebruik en bingedrinken alleen onder vierdeklassers significant afgenomen.

J alcoholgebruikers Elburg

J bingedrinkers Elburg

Verschillen tussen doelgroepen in de Noord-Veluwe

J alcohol NVOnder jongens is het aandeel alcoholgebruikers en het aandeel bingedrinkers groter dan onder meisjes. Ouders van jongens stemmen vaker in met alcoholgebruik dan ouders van meisjes.

Onder vierdeklassers is het aandeel alcoholgebruikers en het aandeel bingedrinkers groter dan onder tweedeklassers. Ouders van vierdeklassers stemmen vaker in met alcoholgebruik dan ouders van tweedeklassers.

Onder vmbo'ers is het aandeel alcoholgebruikers en het aandeel bingedrinkers groter dan onder havo/vwo'ers. Ouders van vmbo'ers stemmen vaker in met alcoholgebruik dan ouders van havo/vwo'ers.

Onder autochtonen is het aandeel alcoholgebruikers groter dan onder niet-westerse allochtonen. Ouders van autochtonen stemmen vaker in met alcoholgebruik dan ouders van allochtonen.

Alcoholgebruik in Noord- en Oost-Gelderland

J alcoholrecent

De kaarten laten zien dat het alcoholgebruik toeneemt van het westelijke naar het oostelijke deel van de regio.

Het aandeel middelbare scholieren dat recent alcohol heeft gebruikt, loopt uiteen van 15% in de gemeente Oldebroek tot 40% in de gemeente Aalten. Het aandeel recente bingedrinkers loopt uiteen van 14% in de gemeente Elburg tot 32% in de gemeente Aalten. Het aandeel ouders dat instemt met alcoholgebruik, loopt uiteen van 17% in de gemeente Zutphen tot 33% in de gemeente Oude IJsselstreek.

Met 18% recente drinkers, 14% bingedrinkers en 20% ouders die instemmen met alcoholgebruik hoort de gemeente Elburg bij de gemeenten die in gunstig scoren.

J alcoholouders J alcoholbinge

Bronnen

  • Gezondheidsraad
  • Richtlijnen goede voeding 2015
  • Laar MW van, Ooyen-Houben MMJ van
  • Jaarbericht Nationale Drugmonitor 2015
  • Utrecht, Trimbos-instituut, 2016.
  • GGD Noord- en Oost-Gelderland
  • E-MOVO 2015.
  • Looze M de
  • Gezondheid, welzijn en opvoeding van jongeren in Nederland, HBSC 2013.
  • Utrecht, Universiteit Utrecht, 2014.
  • Schrijvers, CTM, Schoemaker, CG
  • Spelen met gezondheid: leefstijl en psychische gezondheid van de Nederlandse jeugd.
  • Bilthoven: RIVM, 2008.

De alcoholrichtlijn voor volwassenen van de Gezondheidsraad (2015) luidt om geen alcohol te drinken of in elk geval niet meer dan één glas per dag. Dit advies is bedoeld om chronische ziekten te voorkomen.

Alcoholgebruik in de gemeente Elburg

In 2016 voldoet in de gemeente Elburg 76% van de volwassenen tot 65 jaar aan de norm voor alcoholgebruik. Van de volwassenen is 11% een zware drinker.

In de gemeente Elburg voldoen meer volwassenen aan de alcoholnorm dan gemiddeld in Noord- en Oost-Gelderland.

Alcoholgebruik 19-65 jarigen, 2016
  Gemeente Elburg Noord-Veluwe Noord- en Oost-Gelderland
Voldoet aan de norm voor alcoholgebruik 76% 76% 71%
Is een zware drinker 11% 9% 11%
Als er een significant verschil (p<0,05) ten opzichte van de gemeente is, dan is dat vet weergegeven

Meer gegevens over alcoholgebruik in de gemeente en de regio staan onderaan deze pagina bij 'Zie ook', Cijfers volwassenen en ouderen 2016.

Trends

V alcohol Elburg

Het percentage volwassenen dat voldoet aan de alcoholnorm is in de Noord-Veluwe toegenomen ten opzichte van 2012. Het percentage zware drinkers is in deze periode afgenomen. In de gemeente Elburg zijn er tussen 2012 en 2016 geen veranderingen met betrekking tot alcoholgebruik.

Verschillen tussen doelgroepen in de Noord-Veluwe

V alcohol NV

Vrouwen voldoen vaker aan de alcoholnorm en zijn minder vaak zware drinkers dan mannen.

Volwassenen tot 50 jaar voldoen vaker aan de alcoholnorm dan volwassenen van 50 tot 65 jaar. Het aandeel zware drinkers is onder jongvolwassenen (tot 35 jaar) groter dan bij de oudere leeftijdsgroepen (35 – 65 jaar).

Volwassenen met een laag opleidingsniveau voldoen vaker aan de alcoholnorm dan volwassenen die een gemiddeld opleidingsniveau hebben.

Tussen volwassenen die alleen wonen en volwassenen die samen wonen is er geen verschil in alcoholgebruik

.

Alcoholgebruik in Noord- en Oost-Gelderland

De kaarten laten zien dat het alcoholgebruik toeneemt van het westelijke naar het oostelijke deel van de regio.

Het aandeel volwassenen dat voldoet aan de alcoholnorm, loopt uiteen van 56% in de gemeente Oost Gelre tot 78% in de gemeente Nunspeet. De gemeente Elburg (76%) behoort tot de gemeenten met de gunstige scores.

Het aandeel zware drinkers onder volwassenen, loopt uiteen van 6% in de gemeente Ermelo  tot 22% in de gemeente Oost Gelre. Ook hier behoort de gemeente Elburg (11%) tot de gemeenten die gunstig scoren.

V alcohol norm V alcohol zwaar

Bronnen

  • GGD Noord- en Oost-Gelderland
  • Monitor volwassenen en ouderen 2016
  • Gezondheidsraad, 2015
  • Richtlijnen goede voeding

De alcoholrichtlijn voor volwassenen van de Gezondheidsraad (2015) luidt om geen alcohol te drinken of in elk geval niet meer dan één glas per dag. Dit advies is bedoeld om chronische ziekten te voorkomen. Bij het ouder worden nemen de risico’s van alcoholgebruik toe. Dit komt door lichamelijke veranderingen; risicovolle combinaties met medicijnen; en door een verhoogd risico op valongelukken.

Alcoholgebruik in de gemeente Elburg

In 2016 voldoet in de gemeente Elburg 70% van de 65-plussers aan de norm voor alcoholgebruik. Van de ouderen is 7% een zware drinker.

Het alcoholgebruik in de gemeente Elburg is in lijn met het alcoholgebruik in de regio.

Alcoholgebruik 65-plussers, 2016
  Gemeente Elburg Noord-Veluwe Noord- en Oost-Gelderland
Voldoet aan de norm voor alcoholgebruik 70% 71% 69%
Is een zware drinker 7% 5% 6%
Als er een significant verschil (p<0,05) ten opzichte van de gemeente is, dan is dat vet weergegeven

Meer gegevens over alcoholgebruik in de gemeente en de regio staan onderaan deze pagina bij 'Zie ook', Cijfers volwassenen en ouderen 2016.

Verschillen tussen doelgroepen in de Noord-Veluwe

O alcohol NV

Vrouwen voldoen vaker aan de alcoholnorm en zijn minder vaak zware drinkers dan mannen.

75-plussers voldoen vaker aan de alcoholnorm en zijn minder vaak zware drinkers dan 65-74 jarigen.

Naarmate het opleidingsniveau toeneemt, voldoen ouderen minder vaak aan de alcoholnorm.

Ouderen die alleen wonen voldoen vaker aan de alcoholnorm dan ouderen die samen wonen.

Alcoholgebruik in Noord- en Oost-Gelderland

Het aandeel ouderen dat voldoet aan de alcoholnorm, loopt uiteen van 62% in de gemeente Oost Gelre tot 75% in de gemeente Montferland. De gemeente Elburg (70%) behoort tot de gemeenten met de gemiddelde scores.

Het aandeel zware drinkers onder ouderen, loopt uiteen van 3% in de gemeente Nunspeet tot 11% in de gemeente Oost Gelre. De gemeente Elburg (7%) behoort tot de gemeenten die gemiddeld scoren.

O alcohol norm O alcohol zwaar

Bronnen

  • GGD Noord- en Oost-Gelderland
  • Monitor volwassenen en ouderen 2016
  • Gezondheidsraad, 2015
  • Richtlijnen goede voeding