Roken en drugsgebruik

Roken is de belangrijkste risicofactor voor gezondheidsproblemen in Nederland. Zo’n 9% van de ziektelast wordt veroorzaakt door roken. Roken verhoogt de kans op verschillende soorten kanker, COPD en hart- en vaatziekten. Het inademen van tabaksrook uit de omgeving (passief roken of meeroken) veroorzaakt ook gezondheidsschade. Het stoppen met roken kan zowel op de korte als lange termijn de opgelopen gezondheidsschade beperken. Sinds 2018 is roken één van de drie speerpunten van het Nationale Preventieakkoord.

Drugs zijn middelen die de hersenen prikkelen. Drugsgebruik kan leiden tot lichamelijke en psychische problemen, zoals concentratiestoornissen, depressie en verslaving. Daarnaast wordt drugsgebruik in verband gebracht met ervaren overlast in de buurt. Het is in Nederland verboden om drugs te telen, produceren, verkopen en bezitten. Het gebruik van softdrugs wordt gedoogd in coffeeshops.

Passief roken in de gemeente Elburg

In de gemeente Elburg wordt in 2021 bij 4% van de kinderen in huis gerookt. Dit is niet noodzakelijkerwijs in bijzijn van het kind. Bij 3% van de kinderen wordt thuis gerookt waar het kind bij is. Het aandeel kinderen bij wie in huis wordt gerookt, is in de gemeente Elburg hoger dan in de Noord-Veluwe en Noord- en Oost-Gelderland. Het verschil tussen gemeente Elburg en de Noord-Veluwe is voor ‘in huis wordt gerookt (niet noodzakelijkerwijs in bijzijn kind)’ niet significant.

Passief roken kinderen, 2021
  Gemeente Elburg Noord-Veluwe Noord- en Oost-Gelderland
In huis wordt gerookt (niet noodzakelijkerwijs in bijzijn van het kind) 4% 3% 2%
In huis wordt gerookt waar het kind bij is 3% 1% 1%
Als er een significant verschil (p<0,05) ten opzichte van de gemeente is, dan is dat vet weergegeven

 

Trends

K roken Elburg

Sinds 2009 is er een afname van het percentage kinderen bij wie thuis wordt gerookt in de Noord-Veluwe. Het percentage kinderen bij wie thuis wordt gerookt in hun bijzijn is gestabiliseerd in 2021. In de gemeente Elburg is er na een afname sinds 2009, in 2021 een stabilisatie van het percentage kinderen bij wie thuis wordt gerookt.  

Verschillen tussen doelgroepen in de Noord-Veluwe

K roken NV

Van de kinderen uit een gezin met een lage SES, wordt bij een groter aandeel thuis gerookt, dan van kinderen uit een gezin met een gemiddelde of hoge SES.

Passief roken in Noord- en Oost-Gelderland

Het aandeel kinderen bij wie thuis wordt gerookt (niet noodzakelijkerwijs in hun bijzijn), loopt uiteen van 1% in de gemeente Oost Gelre tot 4% in de gemeente Elburg. De gemeente Elburg (4%) is de gemeente die het meest ongunstig scoort.

Het aandeel kinderen bij wie thuis wordt gerookt in hun bijzijn, loopt uiteen van 0% in de gemeente Oost Gelre tot 3% in de gemeente Elburg. De gemeente Elburg (3%) is de gemeente die het meest ongunstig scoort.

K roken

K roken kind

Bronnen

Voor jongeren is roken extra schadelijk. Het kan leiden tot een verminderde longfunctie en blijvende schade aan de hersenen. Ouders en vrienden kunnen het rookgedrag van jongeren beïnvloeden. Als jongeren familieleden of vrienden zien roken, is de kans groter dat zijzelf ook gaan roken. Dit geldt niet alleen voor naasten. Vreemden kunnen hier ook een invloed op hebben. Behalve dat jongeren anderen zien roken, speelt de nicotineafhankelijkheid die ze kunnen krijgen door het roken van anderen ook een rol.

Om roken te ontmoedigen is de campagne NIX18 ontwikkeld. Daarnaast heeft de overheid verschillende maatregelen genomen om roken te ontmoedigen. Zo is sinds 2014 de leeftijdsgrens voor het kopen van tabak verhoogd van 16 naar 18 jaar. Ook is het sinds 1 augustus 2020 verboden om op schoolterreinen te roken. Verder staan er nog een paar maatregelen op de planning, zoals het duurder maken van sigaretten en het rookvrij maken van meerdere kinderomgevingen zoals speeltuinen.

Jongeren zijn extra gevoelig voor de gevolgen van drugs. Jongeren hebben vaak een lager lichaamsgewicht dan volwassenen. Hierdoor hebben jongeren een hoger gehalte van de drug in hun bloed dan volwassenen. Bij jongeren kan drugsgebruik de ontwikkeling van de hersenen belemmeren wat zich kan uiten in reactie- en concentratieproblemen. Dit kan nadelige gevolgen hebben voor school, werk, thuis en relaties. Daarnaast kan drugsgebruik de persoonlijke en sociale ontwikkeling van jongeren verstoren. Dit geldt met name als jongeren veel gebruiken en hun gevoelens niet onder ogen durven te zien. Verder kan drugsgebruik leiden tot vergiftigingen, verslaving en psychische stoornissen.

Roken en drugsgebruik in de gemeente Elburg

Middelbare scholieren (tweede- en vierdeklassers)

In de gemeente Elburg rookt in 2021 3% van de middelbare scholieren dagelijks en 5% tenminste wekelijks. Daarnaast heeft 3% wiet/hasj gebruikt in de vier weken voor het onderzoek. In 2019 gaf 3% van de middelbare scholieren aan ooit andere middelen, zoals lachgas of XTC, gebruikt te hebben.

In de gemeente Elburg is het roken en drugsgebruik van middelbare scholieren vergelijkbaar met de Noord-Veluwe en Nederland.

Roken en drugsgebruik middelbare scholieren, 2021
  Gemeente Elburg Noord-Veluwe Nederland
Rookt nu dagelijks 3% 3% 2%
Rookt nu tenminste wekelijks 5% 6% 4%
Heeft in de laatste 4 weken wiet/hasj gebruikt 3% 4% 4%
Ooit andere middelen gebruikt 3% 3% -
- : Geen gegevens beschikbaar
* : Cijfers uit Gezondheidsmonitor Jeugd 2019; niet nagevraagd in 2021
Als er een significant verschil (p<0,05) ten opzichte van de gemeente is, dan is dat vet weergegeven

Jongvolwassenen

In 2019 rookt 32% van de jongvolwassenen dagelijks in de gemeente Elburg. Een op de tien jongvolwassenen gebruikte wiet/hasj in de vier weken voor het onderzoek. Ongeveer 7% heeft recent andere middelen gebruikt. Het meest gebruikte andere middel in deze groep is lachgas.

In de gemeente Elburg is het aandeel jongvolwassenen dat rookt hoger dan in de Noord-Veluwe en Noord- en Oost-Gelderland. Het aandeel jongvolwassenen dat recent wiet/hasj heeft gebruikt is lager in de gemeente Elburg dan in Noord- en Oost-Gelderland.

Roken en drugsgebruik jongvolwassenen, 2019
  Gemeente Elburg Noord-Veluwe Noord- en Oost-Gelderland
 Rookt nu dagelijks 32% 25% 19%
 Rookt nu tenminste wekelijks 37% 30% 26%
 Heeft in de laatste 4 weken wiet/hasj gebruikt 11% 14% 18%
Laatste 4 weken andere middelen gebruikt 7% 11% 11%
Als er een significant verschil (p<0,05) ten opzichte van de gemeente is, dan is dat vet weergegeven.

 

Meer gegevens over roken en drugsgebruik in de gemeente en in de regio staan onderaan deze pagina bij ‘Zie ook’, Cijfers jongeren 2019.  

Trends

J roken en drugs Elburg

Middelbare scholieren (tweede- en vierdeklassers) 

In de gemeente Elburg is het aandeel middelbare scholieren dat dagelijks rookt tussen 2015 en 2021 niet significant veranderd. Het aandeel middelbare scholieren dat recent wiet/hasj heeft gebruikt, is tussen 2011 en 2021 niet significant veranderd. Het aandeel middelbare scholieren dat ooit andere middelen* heeft gebruikt, is tussen 2015 en 2019 toegenomen, maar deze toename is niet significant.

In de Noord-Veluwe is het aandeel middelbare scholieren dat dagelijks rookt tussen 2015 en 2021 afgenomen. Het aandeel middelbare scholieren dat recent wiet/hasj heeft gebruikt, vertoont tussen 2011 en 2021 geen duidelijke trend. Het aandeel middelbare scholieren dat ooit andere middelen* heeft gebruikt, vertoont geen duidelijke trend.

*De verschillende soorten andere middelen kunnen variëren door de jaren heen en is afhankelijk van wat er op dat moment populair is om te gebruiken.

Verschil tussen doelgroepen in de Noord-Veluwe

J roken en drugs NV

Middelbare scholieren (tweede- en vierdeklassers) 

Er is geen verschil tussen jongens en meisjes wat betreft het aandeel dat dagelijks rookt of recent wiet/hasj heeft gebruikt.

Vierdeklassers roken vaker dagelijks en hebben vaker recent wiet/hasj gebruikt dan tweedeklassers.

Vmbo’ers roken vaker dagelijks en hebben vaker recent wiet/hasj gebruikt dan havo/vwo’ers.

Jongvolwassenen

Mannen roken vaker dagelijks en hebben vaker recent wiet/hasj gebruikt dan vrouwen.

Jongvolwassenen met een praktische opleiding roken vaker dagelijks dan jongvolwassenen met een theoretische opleiding.

Roken en drugsgebruik in Noord- en Oost-Gelderland

J softdrugs

Middelbare scholieren (tweede- en vierdeklassers) 

Het aandeel middelbare scholieren dat recent wiet/hasj heeft gebruikt, loopt uiteen van 1% in de gemeente Oldebroek tot 6% in de gemeente Heerde. De gemeente Elburg (3%) hoort bij de gemeenten met de gemiddelde scores. 

Jongvolwassenen

Het aandeel jongvolwassenen dat dagelijks rookt, loopt uiteen van 7% in de gemeente Oost-Gelre tot 32% in de gemeente Elburg. De gemeente Elburg (32%) hoort bij de gemeenten met de ongunstige scores.

Het aandeel jongvolwassenen dat recent wiet/hasj heeft gebruikt, loopt uiteen van 7% in de gemeente Putten tot 24% in de gemeente Apeldoorn. De gemeente Elburg (11%) hoort bij de gemeenten met de gunstige scores.

J roken

J softdrugs JV

Bronnen

  • GGD Noord- en Oost-Gelderland
  • E-MOVO 2015.
  • van Laar, M.W., Cruts, A.A.N., van Miltenburg, C.J.A.
  • Jaarbericht Nationale Drugmonitor 2019
  • Bommelé, J., van Laar, M. & Kleinjan, M.
  • Notitie. Zien roken, doet roken?

Roken in de gemeente Elburg

In 2020 rookt bijna een op de vijf volwassenen (van 18-65 jaar) in de gemeente Elburg. Bij 2% van de volwassenen wordt er dagelijks gerookt in huis.

Het aandeel volwassen in de gemeente Elburg waarbij dagelijks wordt gerookt in huis is kleiner dan in de regio Noord-Veluwe en Noord- en Oost Gelderland.

Roken 18-65 jarigen, 2020
  Gemeente Elburg Noord-Veluwe Noord- en Oost-Gelderland
Rookt (weleens) 18% 19% 18%
Dagelijks roken in huis 2% 4% 5%
Als er een significant verschil (p<0,05) ten opzichte van de gemeente is, dan is dat vet weergegeven.

Meer gegevens over roken in de gemeente en in de regio staan onderaan deze pagina bij 'Zie ook', Cijfers volwassenen en ouderen 2020.

Trends

V roken Elburg

In de Noord-Veluwe is het aandeel volwassenen dat (weleens) rookt significant afgenomen in de periode 2012-2020. Bij de gemeente Elburg is ook een daling te zien, maar deze trend is niet significant.

Verschil tussen doelgroepen in de Noord-Veluwe

V roken NV

Relatief meer mannen dan vrouwen roken.

Volwassenen van 18 tot 35 jaar roken vaker dan oudere volwassenen (35 tot 65 jaar). Volwassenen van 50 tot 65 jaar roken relatief het minst vaak vergeleken met de andere leeftijdsgroepen.

Naarmate de sociaaleconomische status (SES) toeneemt, is het aandeel volwassenen dat rookt kleiner. Dit geldt ook voor het aandeel volwassenen waar dagelijks wordt gerookt in huis.

Onder volwassenen die alleen wonen is het aandeel rokers groter dan onder volwassenen die samenwonen. Dit geldt ook voor het aandeel volwassenen waar dagelijks wordt gerookt in huis.

Roken in Noord- en Oost-Gelderland

Het aandeel volwassenen dat (weleens) rookt, loopt uiteen van 16% in de gemeente Heerde tot 21% in de gemeente Nunspeet. De gemeente Elburg (18%) behoort tot de gemeenten met de gemiddelde scores.

Het aandeel volwassenen waar dagelijks wordt gerookt in huis, loopt uiteen van 2% in de gemeente Ermelo tot 8% in de gemeente Zutphen. De gemeente Elburg (2%) behoort tot de gemeenten die gunstig scoren.


V rokenV roken in huis

Bronnen